Albert Szent-Györgyi

A. Szent-Györgyi, 1948-yil

Albert Szent-Györgyi de Nagyrápolt (1893-yil 16-sentyabr – 1986-yil 22-oktyabr) – venger fiziologi boʻlib, 1937-yilda fiziologiya va tibbiyot boʻyicha Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan. U C vitamini hamda limon kislotasi siklining tarkibiy qismlari va reaksiyalarini kashf etgani bilan mashhur. Ikkinchi jahon urushi davrida Vengriya qarshilik harakatida faol qatnashgan hamda urushdan keyin Vengriya siyosatiga kirgan.

Iqtiboslar

• Mi è impossibile cingere i fianchi di una ragazza con il mio braccio destro e serrare il suo sorriso nella mia mano sinistra, per poi tentare di studiare i due oggetti separatamente. Allo stesso modo, non ci è possibile separare la vita dalla materia vivente, allo scopo di studiare la sola materia vivente e le sue reazioni. Inevitabilmente, studiando la materia vivente e le sue reazioni, studiamo la vita stessa.
  • Oʻng qoʻlim bilan qizning belidan quchoqlab, chap qoʻlim bilan uning tabassumini ushlab turib, keyin bu ikki narsani alohida oʻrganishga urinib boʻlmaydi. Xuddi shuningdek, tirik modda va uning reaksiyalarini oʻrganish uchun hayotni undan ajratib boʻlmaydi. Tirik moddani va uning reaksiyalarini oʻrganar ekanmiz, muqarrar ravishda hayotning oʻzini ham oʻrganamiz.
  • The Nature of Life, Academic press, 1948-yil.

• Prinstondagi Ilgʻor tadqiqotlar institutiga qoʻshilganimda men buyuk atom fiziklari va matematiklar bilan muloqot qilib, tirik materiya haqida nimadir oʻrganaman deb umid qilgan edim. Ammo men har qanday tirik tizimda ikkitadan ortiq elektron mavjudligini aytishim bilanoq, fiziklar men bilan gaplashmay qoʻydi. Ularning barcha kompyuterlari bilan ham uchinchi elektron nima qilishini ayta olishmas edi. Ajablanarlisi shundaki, elektronning oʻzi nima qilish kerakligini aniq biladi. Demak, bu kichik elektron Prinstonning barcha donishmandlari bilmagan nimanidir biladi va bu narsa juda oddiy boʻlsa kerak.
  • A Szent-Györgyi (1964) „Teaching and the Expanding Knowledge“. Science 146 (1964): 1278–1279.

• Nobel mukofotini olganimda – hayotimda koʻrgan yagona katta pul summasi edi – u bilan nimadir qilishim kerak boʻldi. Bu „issiq kartoshka“dan qutulishning eng oson yoʻli uni investitsiya qilish, aksiyalar sotib olish edi. Men Ikkinchi jahon urushi yaqinlashayotganini bilardim va urush paytida qiymati oshadigan aksiyalarga ega boʻlsam, urushni istab qolishimdan qoʻrqdim. Shuning uchun brokerimdan urush boʻlsa qadrsizlanadigan aksiyalarni sotib olishni soʻradim. U shunday qildi. Men pulimni yoʻqotdim, ammo ruhimni saqlab qoldim.
  • Szent-Györgyi, Albert. The Crazy Ape: Written by a Biologist for the Young. The Universal Library Crosset & Dunlap, A National General Company, 1970 — 20-21-bet. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil. 

• Agar biror talaba oldimga kelib, insoniyatga foyda keltirmoqchi ekanini va inson azoblarini kamaytirish uchun ilmiy tadqiqot bilan shugʻullanishni istashini aytsa, men unga xayriya bilan shugʻullanishni maslahat beraman. Ilm-fan esa tabiat jumboqlarini yechishdan zavq va qoniqish topadigan haqiqiy egoistlarni talab qiladi.
  • Gerald Holton tomonidan keltirilgan, 1978-yil.

• „Tadqiqot – bu hamma koʻrgan narsani koʻrib, hech kim oʻylamagan fikrni oʻylashdir.“
  • Albert Szent-Györgyi (1957), Academic Press. Bioenergetics 57-bet.

• Kashfiyot – boshqalar bilan bir xil narsaga qarab, boshqacha fikrlashdir.
  • 1985-yilda keltirilgan iqtibos.

• Hayot – makromolekulalar ohangiga raqs tushayotgan suvdir.
  • Gerald Pollack. „Water, Energy, and Life: Fresh Views From the Water's Edge“. University of Washington TV (30-yanvar 2008-yil). Qaraldi: 5-fevral 2011-yil.

• Men dindor emasman, ammo taqvodor odamman… Dindor odamning aniq dini boʻladi. U: „Xudo shu yerda“ deydi. „Sening xudoying mening xudoyim emas“, deydi. Ammo taqvodor inson hayrat bilan olamga boqadi va: „Xudo qayerda?“ deb soʻraydi. „Men buni tushunmayman va yaratilish aslida nimani anglatishini bilishni istayman“, deydi. Ana shu haqiqiy taqvodor insondir; u tabiat va yaratilishning buyukligidan chuqur taʼsirlangan boʻladi.
  • Televizion intervyudan, taxminan 1980-yillar. Albert Szent-Gyorgyi discusses religion.

The Crazy Ape (1970-yil)

• Ilm-fanning asosiy maqsadi – yangi haqiqatni topishdir. Izlanish qanchalik faqat haqiqatning oʻzi uchun olib borilsa, u shunchalik muvaffaqiyatli boʻladi; uning foydasi yoki qoʻllanilishidan qatʼi nazar. Agar tadqiqot bizga bergan barcha narsalar olib tashlansa, sivilizatsiya qulab tushadi va biz yana gʻor izlab qolamiz.
• 47-bet.

• Hatto amaliy qoʻllanilishi boʻlmagan sof haqiqat ham hayotni yuksaltiradi.
• 47-bet.

• Ilm-fan hayotga yoʻnaltirilgan. Qoʻshinlar va qurollanish esa oʻlimga yoʻnaltirilgan. Qoʻshinlar uyushgan qotillik vositalaridir.
• 47-bet.

• Insoniyatning buyuk umidi hanuz Birlashgan Millatlar Tashkilotidir.
• 80-bet.

• Shafqatsiz urushlar va harbiy hayot odobli insonlarni ham sovuqqon qotillarga aylantirishi mumkin.
• 81-bet.