Alexandra Kollontai

Men har doim ishondimki, ayol ham erkaklarga qo‘llanadigan axloqiy me’yorlar bilan baholanishi kerak. Chunki unga xos ayollik fazilat uni jamiyatda hurmatli qiladigan omil emas, balki uning foydali missiyasining qiymati, shaxs sifatidagi qadriyatidir — inson, fuqaro, mutafakkir va jangchi sifatida.

Alexandra Mikhailovna Kollontai (Rus: Алекса́ндра Миха́йловна Коллонта́й — qizi: Domontovich, Домонто́вич; 1872-yil 31-mart – 1952-yil 9-mart) — rus kommunist inqilobchisi. Dastlab mensheviklar safida, 1915-yildan boshlab bolshevik a'zosi sifatida faoliyat olib borgan. 1922-yilda Kollontay Norvegiyadagi Sovet elchixonasiga diplomatik maslahatchi etib tayinlangan va tez orada elchixona rahbari lavozimiga ko‘tarilgan, bu lavozimni egallagan birinchi ayollardan biri.

Iqtiboslar

• Xalqaro ayollar kuni — bu ayollarning proletar harakatidagi uzoq va mustahkam zanjirning bir bo‘lagi. Birlashgan ishchi ayollar armiyasi har yili oshib bormoqda. Yigirma yil avval kasaba uyushmasi faqat kichik guruhlar bo‘lib, ishchi partiyasi safida tarqalgan edi... Hozir Ingliz kasaba uyushmalarida 292 mingdan ortiq ayol a’zo; Germaniyada taxminan 200 ming ayol kasaba uyushmalarida va 150 ming ishchi partiyada, Avstraliyada esa 47 ming ayol kasaba uyushmalarida va deyarli 20 ming partiyada. Hammasida — Italiya, Vengriya, Denmark, Shvetsiya, Norvegiya va Shveysariyada ishchi sinf ayollari birlashmoqda. Ayollarning sotsialist armiyasi deyarli bir million a’zoga ega. Bu katta kuch! Bu dunyo kuchlari e’tibor berishi lozim bo‘lgan kuch. Turmush darajasi, ona sug‘urtasi va ayol mehnatini himoya qilish qonunlari masalalariga e'tibor berilishi kerak bo'lgan kuch. Avval ishchi erkaklar kapitalga qarshi kurashni faqat o‘z zimmalarida ko‘tarish kerak, deb o‘ylashar edi. Ammo ishchi sinf ayollari mehnat bozori safiga qo‘shilganida, er yoki ota ishsiz bo‘lgani tufayli, ishchi erkaklar tushundiki, ayollarni “sinf ongiga ega bo‘lmaganlar” safida qoldirish ularning ishini zarar qiladi va orqaga tortadi. Ongli jangchilar qancha ko‘p bo‘lsa, muvaffaqiyat ehtimoli shuncha yuqori. Pech yonida o‘tirgan, jamiyatda, davlatda yoki oilada huquqlari bo‘lmagan ayol qanday ongga ega bo‘lishi mumkin? Uning o‘z “g‘oyalari” yo‘q! Hammasi otasi yoki eri buyurganidek amalga oshiriladi...
  • "Xalqaro ayollar kuni", (17-fevral, 1913)

• Ba’zi shaxslar — insoniyat tarixida juda kam — o‘zlari yaqinlashib kelayotgan halokatli o‘zgarish mahsuli bo‘lishiga qaramay, butun bir davrga iz qoldiradilar. Vladimir Ilyich Lenin shunday ulkan aql va iroda egasi...
  Tarixdagi bunday ulkan shaxslar qanchalik qudratli bo‘lmasin, ular ramziy qiladigan umumiy prinsip, individual kichik tafsilotlarni bekor qiladi. Vladimir Ilyich Leninning shaxsiy xususiyatlari emas, balki u nimani ramziy qilishi muhim... U inqilobdagi iroda, qudrat, shafqatsiz vayronkorlik va konstruktiv qat’iyatning hammasini o‘ziga tortdi. Ishchilar inqilobi olib kelgan tozalovchi bo‘ronni qadrlaydigan har bir kishi uning ramzi va ifodasini qadrlashga majbur — Vladimir Ilyich Lenin.
  • "Ulkan aql, ulkan iroda"

• Yozish faqat o‘zingiz uchun emas, boshqalar uchun ham bo‘lishi kerak. Uzoqda, noma’lum ayollar uchun. Ularga ko‘rsinlar: biz qahramon yoki qahramonalar bo‘lmaganmiz. Ammo biz shiddat bilan va jonku’ylik bilan ishondik.
  • Margaret S Marsh, Anarchist Women, 1870-1920 (1981) iqtibosida