Béla Bartók
Béla Bartók (25-mart 1881-yil – 26-sentabr 1945-yil) – vengriyalik bastakor, pianist va Sharqiy Yevropa hamda Yaqin Sharq xalq musiqasi toʻplovchisi. U XX asrning eng buyuk bastagkorlaridan biri hisoblanadi va etnomuzikologiya – xalq musiqasini oʻrganish va etnografiya sohasining asoschilari qatoriga kiradi.
Iqtiboslar
[tahrirlash]
- Bizning dehqon musiqamiz, tabiiy ravishda, har doim tonaldir – garchi bu har qachon qatʼiy major va minor tizimi maʼnosida tonal degani boʻlmasa ham. (Menimcha, „atonal“ xalq musiqasi tasavvur ham qilib boʻlmaydi.) Ijodiy ishimizda shu kabi tonal asosga tayanar ekanmiz, asarlarimiz aniq tonal xarakterda ekanligi oʻz-oʻzidan ravshan. Biroq tan olishim kerakki, bir vaqtlar oʻzimni oʻn ikki tonli musiqaning bir turiga yaqinlashayotgandek his qilgan edim. Biroq oʻsha davr asarlarida ham mutlaq tonal asos aniq seziladi.
- „Vengriya xalq qoʻshiqlari“, Pro Musica VII (1928-yil, oktabr)
- Sanʼatda faqat tez yoki sekin rivojlanish mavjud. Mohiyatan bu evolyutsiya masalasi, inqilob emas.
- Joseph Machlis, The Enjoyment of Music: An Introduction to Perceptive Listening (1955-yil); shuningdek Jan Swafford, The Vintage Guide to Classical Music (1992-yil)
- Musobaqalar otlar uchun, sanʼatkorlar uchun emas.
- Carl Battaglia, Piano Competitions: Talent Hunt or Sport?, The Saturday Review (1962-yil)
Bartók haqida iqtiboslar
[tahrirlash]- Toʻrtinchi torli kvartet vaqtiga kelib, inversional simmetriya Bartókning garmonik tilidagi asosiy tamoyilga aylangan edi – xuddi Shenberg, Berg va Vebernning oʻn ikki tonli musiqasidagi kabi. Na u, na ular bu bogʻliqlik ularning musiqasini bir-biridan aniq ajratib turadigan uslubiy xususiyatlarga qaramay, ular oʻrtasida chuqur yaqinlikni oʻrnatishini anglab yetmagan… U hech qaerda inversional simmetrik parda-sinf munosabatlarining garmonik ekvivalentligi boʻyicha umumiy asosda nazarda tutilgan oʻz garmonik tilining oʻn ikki tonli bastakorlar tili bilan umumiyligini tan olmaydi.
- George Perle, The Listening Composer (1990-yil), 46-bet
