Kontent qismiga oʻtish

Boylik

Vikiiqtibosdan olingan
(Boydan yoʻnaltirildi)
Boylik

Qardosh loyihalar

Boylik — boy boʻlishlik, boy mavqei; mol-mulkning yigʻindisi, majmui; moʻllik.

Alifbo tartibi boʻyicha:
A · B · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · X · Y · Z · Oʻ · Gʻ · Sh · Ch · ng · Yana qarang · Havolalar

B

[tahrirlash]

Boy birodarlarimizga adolat qilmadik. Ular yeydilar, biz ham yeymiz. Ular ichadilar, biz ham ichamiz. Ular qiynaladilar, biz ham qiynalamiz. Ularning koʻp mollari bor, unga qarashadi, biz ham ular bilan birga u mollarga qaraymiz. Ular hisob berishadi, ammo biz hisob berishdan ozodmiz[1].

Boy boʻlishni istasang — qanoatli boʻl.

Boyga soxta taʼzim etganlar eng pastkash odamlardir, faqirga bosh egib, hurmat koʻrsatganlar eng izzatli kishilardir[3].

Boylardan chetda yur! Chunki qalbingni ularga bogʻlasang, ular bilan hamtovoq boʻlsang, ular itoatiga tushib qolib, Robbingdan yuz oʻgirasan![4]

Boylikdan kerilmoq — aqldan nari,
Chunki u oʻtkinchi bulut singari[5].

Boylik ehson qilinsa – izzat, berkitilsa – xorlik keltiradi[3].

Boylikka intilgan tezda kambagʻallashadi.

Boylikka hirs qoʻyish — joduning sirtmogʻiga tushib qolish bilan barobar[6].

Boylikni topishibdi-yu aql-idrokni yoʻqotishibdi. Ajabo, topgan narsalari bilan yoʻqotgan narsalarining bahosi bir xilmidi?[7]

Boylikning yaxshisi haloldan topilgani va savobli ishlar uchun sarf etilganidir. Boylikning yomoni haromdan topilgani va harom ishlar uchun sarf etilganidir[8].

Boylik gʻurbatda ham vatan boʻladi, faqirlik vatanda ham gʻurbat boʻladi[9].

Boyning bir koʻzi kambagʻalda boʻlishi kerak. Bir qoʻlini kambagʻalga berishi lozim. Kambagʻaldan yuz oʻgirgan boyning koʻzlari xoin koʻzdir[10].

E

[tahrirlash]

Eng katta boylik Alloh taolodan umid qilish va insonlardan hech narsa kutmaslik[4].

H

[tahrirlash]

Halol mehnat bilan topilgan va xayrli ishlarga sarflangan boylikdan koʻra yaxshiroq boylik yoʻq!

I

[tahrirlash]

Ikki kishi besamar ish qilgan va benaf tashvish chekkan: biri – boylik toʻplab, foydalana bilmagan va ikkinchisi – ilm oʻrganib, unga amal qilmagan[12].

Insonning hunari uning boyligi. Pul tugaydi, biroq hunar tugamaydi.

K

[tahrirlash]

Kambagʻallar ham, boylar ham uchta narsani ixtiyor etishgan. Kambagʻallarning ixtiyor qilgan narsalari — nafsning rohati, qalbing yumshoq, hisobning yengil boʻlishi. Boylarning ixtiyori — nafsning charchashi, qalbning mashgʻulligi va qattiq hisob[1].

— Shaqiq Zohid

Kambagʻallik – dunyoda ofat, oxiratda rohatdir. Boylik – dunyoda rohat, oxiratda ofatdir[14].

Keragidan ortiqcha qidirgan odam boridan ham ayriladi.

Kim boyni ikrom qilib, kambagʻalni xorlasa, laʼnatlangandir[8].

Kishilar orasida uch xiliga koʻproq achinaman: oldin xalqining yoʻlboshchisi boʻlib, keyin xorlikka yuz tutgan kishiga, oldin boy, keyin faqir boʻlgan kishiga, dunyo oʻyinchoq qilib oʻynagan olimga[15].

Kishi uchun nogahoniy oʻlim ikki narsadan keladi: ortiqcha boylik uchun intilishdan va bemaʼni soʻzlarni koʻp gapirishdan.

M

[tahrirlash]

Mansab, boylik gʻamiga toʻlib-toshsa dil,
Faqir, notavonlarga xizmatda boʻlgil[17].

Mol-dunyo asal aralashtirilgan zahar va shodlik aralashtirilgan gʻamdir.

Mol-dunyo tugaydi, ammo yaxshi ishlar abadiy qoladi.

O

[tahrirlash]

Odamzot uch narsaga afsuslanib bu dunyodan koʻchadi: toʻplagan moli va boyligi bilan toʻymaydi, orzulariga erisholmaydi, oxirat hayoti uchun hozirligini qilolmaydi[7].

Oxiratni oʻylamay bu dunyoda boylik izlaganlar bu dunyoda yoki oxiratda xor boʻladilar[19].

Och boydan toʻq it yaxshi.

R

[tahrirlash]

Rohati yoʻq puldor hech narsasiz kambagʻalga oʻxshaydi.

Toʻrt narsani toʻrt narsadan talab qildik va bu yoʻlda xato etdik: boylikni moldan talab qildik, u qanoatda ekan; rohatni koʻplikdan izladik, ozlikda ekan; neʼmatni taom va kiyimdan qidirdik, satrda, yaʼni Alloh yopgan ayblarda va Islomda ekan[20].

— Hakim Hotam Lifofiy

V

[tahrirlash]

Vaqt, mehnat, halollik, bilim, oʻzni qoʻlga ola bilish, kishining jismoniy, aqliy va axloqiy qudrati — har qanday boylikning sababchisi mana shulardir[21].

Y

[tahrirlash]

Yer ostida qolgan boylikdan, yashirilgan oltindan va bekitilgan ilmdan foyda yoʻq.

Manbalar

[tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Tursun 2006, s. 90.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 199.
  3. ↑ 3,0 3,1 Tursun 2006, s. 104.
  4. ↑ 4,0 4,1 Tursun 2006, s. 82.
  5. ↑ Tursun 2006, s. 151.
  6. ↑ Tursun 2006, s. 69.
  7. ↑ 7,0 7,1 Tursun 2006, s. 77.
  8. ↑ 8,0 8,1 Tursun 2006, s. 89.
  9. ↑ Tursun 2006, s. 88.
  10. ↑ Tursun 2006, s. 93.
  11. ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 219.
  12. ↑ Tursun 2006, s. 8.
  13. ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 22.
  14. ↑ Tursun 2006, s. 73.
  15. ↑ Tursun 2006, s. 107.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 200.
  17. ↑ Tursun 2006, s. 102.
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 201.
  19. ↑ Tursun 2006, s. 83.
  20. ↑ Tursun 2006, s. 91.
  21. ↑ Voronsov 1989, s. 28.

Adabiyotlar

[tahrirlash]
  • Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5. 
  • Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet. 
  • Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani, Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X. 
"https://uz.wikiquote.org/w/index.php?title=Boylik&oldid=23451" dan olindi