Dennis Gabor
Dennis Gabor FRS (5-iyun 1900, Budapesht – 9-fevral 1979, London) – Vengriyada tugʻilgan britaniyalik fizik va ixtirochi. U 1958–1967-yillarda London Imperator kollejida faoliyat yuritgan. Eng avvalo 1949-yilda golografiyani ixtiro qilgani bilan mashhur boʻlib, ushbu ishlari uchun 1971-yilda fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan.
Iqtiboslar
[tahrirlash]- Kelajak haqidagi toʻliq boʻlmagan bilim, shuningdek kelajakni yaratish mumkin boʻlgan oʻtmish haqidagi yetarli boʻlmagan bilim – axborot tushunchasining eng asosiy negizidir. Boshqa tomondan, mutlaq jaholat ham muloqotni imkonsiz qiladi; umumiy til zarur, yaʼni uzatuvchi va qabul qiluvchi oʻrtasida aloqa jarayonida ishlatiladigan unsurlar haqida kelishuv boʻlishi kerak…
Xabarning axboroti „qabul qiluvchiga allaqachon maʼlum boʻlgan maʼlumotlar asosida xabarni tiklash imkonini beradigan minimal ikkilik qarorlar soni“ sifatida taʼriflanishi mumkin. Bu maʼlumotlar ramzlar va til haqidagi kelishuvni, shuningdek xabar boshlangan paytdagi mavjud bilimlarni oʻz ichiga oladi.- „Optical transmission“, Information Theory : Papers Read at a Symposium on Information Theory (1952); James Grier Millerning Living Systems (1978) asarida keltirilgan, 12-bet.
Inventing the Future (1963)
[tahrirlash]- Sahifa raqamlari 1964-yildagi Pelican Books nashriga tegishli.
- Men zamonaviy sheʼriyatda yoshlar kayfiyatiga ikki jahon urushi oraligʻida shu qadar mos tushgan va zamonaviy hayotga T. S. Eliot sheʼriyati kabi keskin dushman boʻlgan boshqa biror narsani bilmayman. Men yosh tarixchilarda ham Osvald Shpengler yoki Arnold Toynbiga qaraganda insoniyatga nisbatan koʻproq xayrixohlikni koʻraman. Shunga qaramay, yangi farovon ishchilar sinfiga nisbatan ziyolilar nafratini sezish qiyin emas; ular „koʻzlarini televizor ekraniga tikib olgan“ va radikal gʻoyalarga befarq boʻlib qolgan insonlardir.
- 18-bet
- Pessimizm davri endi nihoyasiga yetmoqda deb ishonish yoqimli boʻlar edi va uning yakunini uning boshlanishini belgilagan oʻsha muallif – Oldos Xaksli boshlab bergan deb oʻylash mumkin. Oʻttiz yil davomida najotni mistitsizmda izlab va Sharq donishmandligini oʻzlashtirgach, Xaksli 1962-yilda yangi konstruktiv utopiya – The Island asarini nashr etdi. Ushbu goʻzal kitobda u Gʻarb ilmi bilan Sharq donishmandligi oʻrtasida buyuk uygʻunlik yaratdi; bu ishni u Brave New World asarida namoyon qilganidek ulkan intellektual kuch bilan amalga oshirdi. (Uning hazilkashligi ham yoʻqolmagan; esxatologiya va skatologiyani yaqinlashtirishi hammaga ham yoqavermaydi.) Ammo uning utopiyasi konstruktiv boʻlsa-da, optimistik emas; yakunda uning orol-utopiyasi oʻzi juda yaxshi bilgan va juda ishonarli tasvirlagan oʻsmirona gangster millatchiligi tomonidan vayron qilinadi.
Qisqacha aytganda, Viktoriya davridan buyon kelajak haqidagi tafakkur tarixi shunday boʻlgan. Xulosa qilib aytganda, skeptiklar va pessimistlar insonni yaxlit holda hisobga olishgan; optimistlar esa uni faqat mahsulot ishlab chiqaruvchi va isteʼmol qiluvchi sifatida koʻrishgan. Vayronkor vositalar ishlab chiqarish texnologiyasi bilan birga rivojlangan, ammo ijodiy tasavvur ularning birortasiga ham yetib bora olmagan.
Men aytayotgan ijodiy tasavvur ikki darajada ishlaydi. Birinchisi – ijtimoiy muhandislik darajasi, ikkinchisi esa tasavvur darajasidir. Menimcha, ayniqsa Gʻarbning yuqori darajada rivojlangan mamlakatlarida, har ikkisi ham texnologiyadan ortda qolgan va bu xavf tugʻdiradi.- 18–19-betlar
- Kelajakni oldindan aytib boʻlmaydi, ammo kelajaklarni yaratish mumkin. Insoniyat jamiyatini bugungi holiga olib kelgan narsa insonning ixtiro qilish qobiliyatidir.
- 161-bet
