Hafizulloh Amin

Hafizulloh Amin
Umumiy maʼlumotlar
Tavalludi	1929-yil 1-avgust Afg‘oniston Paghman shahri
Vafoti	1979-yil 27-dekabr Afg‘oniston Kobul shahri Tajbeg saroyi
Qardosh loyihalar
Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi

Hafizulloh Amin (1929-yil 1-avgust – 1979-yil 27-dekabr) Afgʻoniston Xalq Demokratik partiyasining Bosh kotibi boʻlib, kommunistik Afgʻoniston Demokratik Respublikasi rahbari sifatida faoliyat yuritgan.

Iqtiboslari

• Vatanimiz dushmanlari, butun dunyodagi ishchilar harakati dushmanlari AXDP rahbariyatiga kirib borishga, avvalo ishchilar partiyasi yetakchisini oʻz tomoniga ogʻdirishga urinmoqdalar. Ammo Afgʻoniston xalqi ham, AXDP ham shundan katta faxr tuyadiki, partiya va uning Bosh kotibi bunday urinishlarga boʻysunmaydigan buyuk shaxsiyat egasidir.
  • Beverley Male (1982) Revolutionary Afghanistan: A Reappraisal, 167-betdan iqtibos.
• Afgʻoniston bilan Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi doʻstlikka zarar yetkazadigan har qanday shaxs yoki unsur mamlakat dushmani, xalqimiz dushmani va inqilobimiz dushmani deb hisoblanadi. Biz Afgʻonistonda hech kimga Afgʻoniston bilan Sovet Ittifoqi doʻstligiga qarshi harakat qilishga yoʻl qoʻymaymiz.
  • Beverley Male (1982) Revolutionary Afghanistan: A Reappraisal, 183-betdan iqtibos.
• Biz bilan doʻstlik haqida gapiradiganlar, agar ular bizning mustaqillikimizni, tuprogʻimizni va gʻururli anʼanalarimizni hurmat qilsalar, chinakam doʻstimiz boʻla oladilar.
  • Beverley Male (1982) Revolutionary Afghanistan: A Reappraisal, 183-betdan iqtibos.
• Ketishi kerak boʻlgan odam oʻzingizsiz! Ichkilik va qarilik sabab aqlingizni yoʻqotgansiz.
  • Aminning Nurmuhammad Taraqqiy haqidagi soʻzi, Nabi Misdaq (2006) Afghanistan: Political Frailty and External Interference, 125-betdan iqtibos.
• Oʻrtoq Stalin bizga qoloq mamlakatda sotsializmni qanday qurishni koʻrsatdi: boshida ogʻriqli boʻladi, ammo keyin hammasi yaxshi yakun topadi.
  • Rodric Braithwaite (2010) Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979-89, 76-betdan iqtibos.

Amin haqidagi iqtiboslar

• Oradan toʻqqiz oy oʻtib esa Siyosiy byuro oʻz qarorini oʻzgartirdi va Afgʻonistonga bostirib kirishni boshladi. Bu hodisaning oqibatlari Kosigin bashoratini toʻliq tasdiqladi. Kobuldagi rahbariyat 1979-yil yoziga kelib deyarli fuqarolar urushi holatiga tushib qoldi. Sentabr oyida Moskvadan qaytgan Taraqqiy bosh raqibi Hafizulloh Aminni oʻldirishga urinib muvaffaqiyatsizlikka uchradi, buning oʻrniga Amin uni hibsga olib qatl qildi. Bu holat Brejnevni tashvishga soldi. Sovet razvedkasi Amin Amerika Qoʻshma Shtatlarida tahsil olgani va Vashington bilan yashirin aloqalar boshlaganini bilardi. Bir KGB xodimi aytganidek, xavotir shundan iborat ediki, Amin „bizga nisbatan Sadat yoʻlini tutmoqda“, yaʼni hokimiyatda qolsa, ruslarni chiqarib yuborib, amerikaliklarni olib kirishi mumkin edi.
  • John Lewis Gaddis, The Cold War: A New History (2006).
• Mengistu kommunistik siyosat telbalar shifoxonasida deyarli Pol Potniki bilan tenglashadigan qamoq tizimini barpo etgan edi. Xuddi shunday holat Afgʻonistonda ham kuzatildi. 1960-yillar oʻrtalaridan beri mavjud boʻlgan ikki kommunistik guruh – Xalq va Parcham – birlashib Afgʻoniston Xalq Demokratik partiyasini tuzdilar hamda Prezident uhammad Dovudga qarshi kurashdilar. 1978-yil aprelida Xalq guruhi muvaffaqiyatli davlat toʻntarishini amalga oshirdi va Hafizulloh Amin hamda Nurmuhammad Taraqqiy hokimiyatni egalladi. Amin rejim dushmanlarini qatl etish siyosatini kuchaytirdi. Natijada fuqarolar urushi boshlandi.
  • Robert Service, Comrades: A History of World Communism (2010).
• Xalq guruhining Kobulda hokimiyatni egallashi XX asrdagi soʻnggi kommunistik inqilob boʻldi va kommunizm ommaviy qatagʻonlarsiz hokimiyatda saqlanib qola olmasligini yaqqol koʻrsatdi. Sovet safdoshlari koʻrgan voqealardan dahshatga tushardilar. Ular Stalin, Mao, Pol Pot, Mengistu va Hafizulloh Aminning shafqatsiz siyosatini koʻrib hayratda qolgan edilar.
  • Robert Service, Comrades: A History of World Communism (2010).
• Sovetlar bilan aloqalariga qaramay, nufuzli afgʻonlar Aminni kommunistdan koʻra koʻproq hokimiyatparast va shafqatsiz pushtun millatchisi deb bilardilar. U raqiblarini yoʻq qilish uchun har qanday vositadan foydalanishga tayyor edi.
  • Deepak Tripathi (2010) Breeding Ground: Afghanistan and the Origins of Islamic Terrorism, 41–42-betlar.
• Men anchadan beri Amin hokimiyatni oʻz qoʻlida jamlashga moyilligini sezgan edim, biroq bunga alohida ahamiyat bermagandim. Soʻnggi paytlarda esa bu moyillik xavfli tus oldi.
  • Nurmuhammad Taraqqiy, Rodric Braithwaite (2010) Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979-89, 65-betdan iqtibos.