Kontent qismiga oʻtish

Kadia Molodowsky

Vikiiqtibosdan olingan

Kadia Molodowsky (yahudiycha: קאַדיע מאָלאָדאָװסקי; shuningdek: Kadya Molodowsky; 1894-yil 10-may, Bereza Kartuska, hozirgi Byaroza, Belarus – 1975-yil 23-mart, Filadelfiya, AQSh) – yahudiy tilida ijod qilgan polyak-amerikalik shoira va yozuvchi. Shuningdek yahudiy va ivrit tillari oʻqituvchisi. U hayoti davomida oltita sheʼriy toʻplam nashr etgan va XX asrda yahudiy sheʼriyatining mashhur vakillaridan biri boʻlgan.

Iqtiboslar

[tahrirlash]
  • Xuddi ibodatni tugatayotgandek, itoatkorona sidqidillik bilan oxirgi ushogʻigacha yeydi.
    • „The Lost Shabes“, yahudiy tilidan Irena Klepfisz tarjimasi, The Tribe of Dina: A Jewish Womenʼs Anthology (1989)
  • Hech kimning omadlari abadiy davom etmaydi.
    • „The Baker and the Beggar“, yahudiy tilidan tarjima
  • Agar inson oʻz koʻzi bilan koʻrgan ozgina yaxshilik boʻlmaganida, bu dunyoda yashay olmas edi – buni Tulye Shor menga aytgan edi.
    • „The Fourth Mitzvah“, yahudiy tilidan Kathryn Hellerstein tarjimasi, Beautiful as the Moon, Radiant as the Stars (2003)
  • „Inson isitmada yotganida hech narsani yashira olmaydi. Bosh qiziganida, til ham boʻshashadi“.
    • „The Fourth Mitzvah“, yahudiy tilidan Kathryn Hellerstein tarjimasi
  • Bashkening dasturxonida doimo mehmonlar boʻlardi: eri bilan savdo qiluvchi savdogarlar, yeshiva uchun mablagʻ yigʻuvchilar, mehmon ravvinlar, voizlar, kambagʻallar va tasodifiy sayohatchilar. Bashke har bir begonani hurmat bilan kutib olardi. Shaharda uning uyi mashhur edi; yahudiylar uni Jerusalem deb atashardi.
    • „A House with Seven Windows“, yahudiy tilidan Ethel Raicus tarjimasi

'A House with Seven Windows'

[tahrirlash]

Qisqa hikoyalar, yahudiy tilidan Leah Schoolnik tarjimasi

  • Bu Brighton Beachda boʻladigan nihoyatda goʻzal kunlardan biri edi. Osmon shu qadar tiniq ediki, goʻyo u samoviy moviy rang bilan yuvilgandek edi. Dengiz esa xuddi xor dirijyori toʻlqinlarga ohang bergandek, uygʻun shovqin bilan koʻtarilib-tushardi. Qisqasi, juda goʻzal kun edi. („The Rafalovitches“, 1947-yil hikoyasining boshlanishi)
  • Agar janob Kasher ingliz tilidan birgina soʻzni olib tashlay olganida, u albatta funny soʻzini yoʻq qilgan boʻlardi. („In a Living Room“, 1947-yil hikoyasining boshlanishi)
  • Inson toʻsatdan boyib qolsa, bu biror narsada emas, balki uning koʻzlari va yoqasida seziladi. Uning koʻzlari qattiqlashadi va yoqasi ham shunday boʻladi. („The Brothers“)

Asl yahudiycha nashrga soʻzboshi

[tahrirlash]
  • Men ushbu kitobga kiritilgan hikoyalarni soʻnggi oʻn besh yil davomida yozdim. Eng dahshatli tarzda yoʻqolgan, ammo xotiralarimizda yashayotgan bir dunyodan taqvo, fazilat va yahudiy axloqiga oid tasvirlar jonlanadi. Oʻsha yerda odamlar oyoqlari bilan kambagʻal tuproqda turar, ammo ruhlari yaxshiliklar olamida boʻlardi. Bu tasvirlar mening ichimda yashaydi va kitobdagi koʻplab hikoyalarda namoyon boʻladi. Yahudiy inson hech qachon uyining devorlari qanday koʻrinishda ekaniga ortiqcha ahamiyat bermagan. U devorlarni oqartirish uchun bezak ustasini chaqirmagan. U shunchaki devorga Vilna Gaonining suratini ilgan va bu yetarli bezak hisoblangan. Uning uchun kitob javonlari qanday boʻlishi muhim emas edi, asosiysi ularda Talmud boʻlishi edi. Derazalar zamonaviy uslubda boʻlmasa ham, u qaysi tomonga qarab ibodat qilishni bilgan. U sadaqa berganda gazetalarga qarab oʻz nomi yozilgan-yozilmaganini tekshirmagan. Bizning davrimizda esa odamlar ichki, ruhiy dunyodan tashqi hayotga oʻtib ketdi. Bu hayot tashqi koʻrinishga, jiloga, koʻp gapirishga va kamroq oʻylashga asoslangan. Inson ichki dunyodan tashqi dunyoga oʻtganda, odatda oʻzidagi koʻplab qadriyatlarni yoʻqotadi va keyin ularni qayta izlashga majbur boʻladi. Bu yoʻqotishlar ham, topilmalar ham fojeali va ayni paytda kulgili. Kitobdagi koʻplab hikoyalar aynan shu hodisaga bagʻishlangan. Balki shuning uchun ham men kitobni Yetti derazali uy deb atashni istagandirman: har bir derazadan yorugʻlik va soya kirib turadi.

A House on the Hill (1962)

[tahrirlash]

yahudiy tilidan Kathryn Hellerstein tarjimasi, Have I Got a Story for You (2016)

  • Bu tepalikda eshitilgan eng quvonchli kulgi edi.
  • „Bir boy odam boshqasiga tortiladi.“
  • Ovqat tugagach, Shabbat shamlarining kichik alangasi lipillab oʻchdi va zulmat dasturxon ustiga gʻamginlik soldi.
  • Tepalikdagi barcha kambagʻallarning gʻami Feyge-Tsipening ustiga tushdi va butun uyga tarqaldi.
  • Yigit qoʻlidagi barmoqlarini roʻmolchasi bilan artdi, goʻyo uyatni oʻchirib tashlamoqchidek.
  • „…shaharda gap-soʻzlar boshlansa, Xudo asrasin, nimalar boʻlishi mumkin.“
  • "Ha, ha, " dedi gʻayriyahudiy. „Yomon tush inson hayotini yakunlashi mumkin“.

Kadia Molodowsky haqida iqtiboslar

[tahrirlash]
  • Zamonaviy yahudiy adabiyotda yahudiy ayollarining avlodlar davomida toʻplangan axloqiy, maʼnaviy va hissiy merosi erkak va ayol yozuvchilar tomonidan keng qoʻllanilgan… Fradl Shtok, Esther Kreitman, Rokhl Korn, Kadia Molodowsky va Khava Rosenfarb kabi yozuvchilar ayollarning yahudiy sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasini chuqurroq anglashga yordam berdi… Sheʼriyatda esa Miriam Ulinover, Kadia Molodowsky, Rokhl Korn va Rajzel Zychlinsky alohida eʼtiborga loyiq… Kadia Molodowsky yahudiy adabiyotida Polshadan Sovet Ittifoqiga, AQShdan Isroilga va yana ortga qaytgan hayot yoʻlini bosib oʻtgan. U qisqa hikoya, roman, esse va bolalar adabiyotiga katta hissa qoʻshgan. AQShda u Svive adabiy jurnaliga asos solgan va uni tahrir qilgan. Uning eng muhim va oʻziga xos ijodi sheʼriyatda namoyon boʻladi. U bir vaqtning oʻzida anʼanaviy yahudiy onalik timsoli va zamonaviy ayolning ichki kurashlari, umidlari va iztiroblarining ovozi edi. Uning falsafiy, Holokost, Quddus va bolalar uchun yozilgan sheʼrlari alohida ahamiyatga ega.
    • Emanuel Goldsmith, Songs to a Moonstruck Lady (2005)
  • Mashhur shoira Kadya Molodowsky.
    • Dara Horn Have I Got a Story for You (2016) kirish qismi
  • Olimlardan tashqari kamdan-kam odamlar Yevropadagi Holokostdan oldingi ashkenaz jamoalarining xilma-xilligi va boyligini biladi: anʼanaviy, sotsialistik, kommunistik; diniy va dunyoviy; kapitalistik va ishchi; Yiddish tilida soʻzlashuvchi yoki yashagan joyining tilini biluvchi: rus, polyak, fransuz, chex, nemis. … Bu yerda faqat Nobel mukofoti sovrindori Isaac Bashevis Singer yoki Sholem Aleykhem emas, balki Chaim Grade, Kadia Molodowsky, Anna Margolin, Mani Leyb, Itsik Manger kabi isteʼdodli yozuvchilar va shoirlar ham bor.
  • Uning obroʻsi oshgani sari, u „Yahudiy sheʼriyatining birinchi xonimi“ deb atala boshladi. Uning toʻplamlari orasida Dzike gas (1933), Freydke (1935) va Likht fun dornboym (1965) bor. U juda serqirra ijodkor boʻlib, bolalar adabiyoti, pyesalar va nasr ham yozgan. Koʻplab asarlarida XX asr yahudiy tarixi aks etgan. Nokhn got fun midbor (1949) pyesasi va Baym toyer (1967) romani uning sionizmga boʻlgan munosabatini ifodalaydi. Boshqa asarlariga Fun Lublin biz New York (1942) va A shtub mit zibn fenster (1957) kiradi. Bu asarlar AQShdagi yahudiy hayotidagi ziddiyatlarni aks ettiradi. Uning qahramonlari oddiy insonlar boʻlib, ular tarixiy jarayonlarning markazida boʻlsa ham, oʻz oddiyligini saqlab qoladi.
  • Men Kadia Molodowskyga murojaat qilaman. U asosan sheʼriyati bilan tanilgan boʻlsa-da, uning hikoyalari 1940–1950-yillarda AQShdagi assimilyatsiya jarayonlarini aniq tasvirlaydi. Bu ayollar – Julia, Nadia, Patti, Gina, Fradel, Kadia – mening ajdodlarimdir. Ular mening buvilarim, xolalarim va opa-singillarimdir. Biz ularni yaxshiroq bilishimiz kerak.
  • Uning mashhur „Froyen lider“ sheʼrida Kadia Molodowsky tushlarida paydo boʻladigan yahudiy ayollar haqida yozadi: „Es veln di froyen fun undzer mishpokhe/bay nakht in khaloymes mir kumen un zogn…“ (yaʼni: „Bizning oilamiz ayollari kechasi tushlarimga kirib kelib aytadi…“). 1920-yilda yozilgan bu satrlar aniq va ravshan: „undzer mishpokhe“ – bizning xalqimiz.

Kadia oʻz dunyosi va uning tarixi bilan chambarchas bogʻliq edi. Uning ijodi yahudiy madaniyatining boyligini aks ettiradi.

  • Molodowsky yahudiy manbalarini chuqur bilgan va koʻp yillar davomida dars bergan. U sheʼriyatni Injildagi ona obrazlari orqali insoniy dardlarni ifoda etuvchi vositaga aylantirgan.

Havolalar

[tahrirlash]
Wikipedia
Wikipedia
Vikipediyada tegishli maqola bor: 
"https://uz.wikiquote.org/w/index.php?title=Kadia_Molodowsky&oldid=26479" dan olindi