Kollektiv (lotincha: collectivus – jamlovchi soʻzidan) — biror umumiy faoliyat, ish, oʻqish yoki muayyan ijtimoiy vazifani bajarish maqsadida birlashgan shaxslar guruhi. Keng maʼnoda esa, umumiy gʻoyalar, ehtiyojlar va manfaatlar asosida birlashgan odamlar jamoasi.
Kollektivda ishlashni oʻrgan. Kollektivda ishlashni oʻrganish — bu birinchi navbatda tanqidni toʻgʻri qabul qilish va boshqalarning xatosini tanqid qilishdan tortinmaslikdir[1].
Kollektiv kishini faolroq, qatʼiyatliroq, harakat qilish uchun, hayotni qurish uchun kollektiv irodasidan iroda oladigan butunlay boshqacha individual psixologiya bilan yaratadi[1].
Kollektivning tarbiyaviy kuchi haqida gʻamxoʻrlik qilish — bu kollektivdagi har bir kishining maʼnaviy boyligi va kamoloti haqida, oʻzaro munosabatlarning boyishi haqida qaygʻurishdan boshqa narsa emas[2].
Koʻpchilikdan ayrilib, oʻzini tan olinmagan isteʼdod yoki olimaqom daho hisoblovchilarning holiga voy. Kollektiv hamisha kishining martabasini ulugʻ qiladi va hayotini mustahkam izga soladi[1].
Tanholik bir meʼyordangi qon aylanishiga muhtoj sogʻlom organizmga muvofiq kelmaydi. Kollektiv bilan birlashib ketishni oʻrganish kerak, bu esa oʻzlikni asrab qolishga xalal bermaydi[3].
Shaxs faqat kollektivdagina oʻz qobiliyatini har tomonlama taraqqiy ettirish uchun imkon beradigan vositalarni ola biladi va binobarin, shaxs ozodligi faqat kollektivdagina boʻlishi mumkin[2].
Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani, Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.
