Martina Navratilova
Martina Navratilova (1956-yil 18-oktyabrda tugʻilgan) – Chexoslovakiya va Amerika Qoʻshma Shtatlariga mansub sobiq professional tennischi va murabbiy. U barcha davrlarning eng buyuk tennischilardan biri sifatida keng eʼtirof etiladi. Navratilova 18 ta Katta dubulgʻa yakkalik, 31 ta ayollar juftlik va 10 ta aralash juftlik chempionliklarini qoʻlga kiritgan boʻlib, jami 59 ta yirik unvonga ega – bu esa Ochiq davrda bitta sportchi tomonidan qoʻlga kiritilgan eng koʻp Katta dubulgʻa rekordidir.
Martina Navratilova Wimbledon yakkalik finaliga 12 marta chiqqan, jumladan 1982-yildan 1990-yilgacha ketma-ket 9 yil davomida. U ayollar yakkalik bahslarida Wimbledonda rekord darajada 9 marta gʻolib boʻlgan (bu bilan Helen Wills Moodyning 8 ta rekordini ortda qoldirgan), shu jumladan ketma-ket 6 marta chempion boʻlgan.
Martina Navratilova WTA reytingida yakkalik bahslarida jami 332 hafta davomida 1-oʻrinda boʻlgan (bu koʻrsatkich boʻyicha w:Steffi Grafdan keyin ikkinchi), juftlik bahslarida esa rekord darajadagi 237 hafta davomida 1-oʻrinni egallagan. U tarixda erkak yoki ayol sportchilar orasida yakkalik va juftlik bahslarida 200 haftadan ortiq vaqt davomida 1-oʻrinni egallagan yagona sportchidir.
Martina Navratilova w:Margaret Court va w:Doris Hart bilan bir qatorda ayollar yakkalik, juftlik va aralash juftlik bahslarida karera Katta dubulgʻaga erishgan uch nafar ayol tennischidan biridir. Bu yutuq „Grand Slam Boxed Set“ deb ataladi.
Iqtiboslar
[tahrirlash]- Boy odamlar yanada boy boʻlishni xohlaydi, lekin farqi nimada? Uni oʻzing bilan olib keta olmaysan. Oʻyinchoqlar faqat boshqacha boʻladi, xolos. Boylar futbol klubini sotib oladi, kambagʻallar esa futbol toʻpini. Hammasi nisbiy.
- Martina (Alfred A. Knopf, 1985), 210-bet.
- Kimdir „gʻalaba yoki magʻlubiyat muhim emas“ degan boʻlsa, ehtimol u yutqazgan.
- Newsweek, 109-jild (1987), 47-bet.
- Yorliqlar hujjatlarni tartiblash uchun. Yorliqlar kiyimlar uchun. Yorliqlar odamlar uchun emas.
- Queer Notions: A Fabulous Collection of Gay and Lesbian Wit and Wisdom, 1996, 18-bet.
- Mendan kimni tomosha qilish uchun pul toʻlardim deb soʻrashganida, Roger Federer shular qatorida boʻlardi.
- The Age (2004-yil 4-iyul).
- Men sogʻlom ovqatlanishni (men vegetarianman), muntazam mashq qilishni, ruhiy va jismoniy jihatdan yuqori holatda boʻlishni targʻib qilaman.
- Ingrid Newkirk, One Can Make a Difference (2008), 172–173-betlar.
- [Jinsini oʻzgartirmagan transgender sportchilar haqida:] Bu telbalik va firibgarlik. Men transgender ayolni u xohlagan shaklda hurmat bilan murojaat qilaman, lekin u bilan musobaqalashishni xohlamayman. Bu adolatli boʻlmaydi.
- The Sunday Times (2019-yil 17-fevral).
Martina Navratilova haqida
[tahrirlash][2019-yil 17-fevraldagi The Sunday Times maqolasidan soʻng:] OAV tarixning „notoʻgʻri tomonida qolishdan“ qoʻrqib, odatdagidek reaksiya bildirdi va sarlavhalarda Navratilova transgender ayollar haqidagi „firibgarlik“ izohi uchun tanqid qilindi, deb yozildi. Aslida bu tanqid asosan uncha mashhur boʻlmagan velosipedchi Rachel McKinnon tomonidan bildirilgan edi. Martina Navratilova keyinchalik oʻz pozitsiyasini yana bir bor tasdiqlagan blog eʼlon qilganida ham, sarlavhalar yana uni ayblovchi ohangda boʻldi, masalan BBC: „Navratilova transgenderlardan ‘firibgarlik’ iborasi uchun uzr soʻradi“.
Ammo boshqa mashhur sportchilar – jumladan w:Chris Evert, w:Billie Jean King, w:Sally Gunnell, w:Paula Radcliffe, w:Kelly Holmes va w:Nicola Adams tomonidan bildirilgan qoʻllab-quvvatlash deyarli eʼtibordan chetda qoldi. Jins masalasi atrofidagi bahslar shu qadar keskinlashganki, koʻplab mashhur shaxslar bu haqda gapirishdan koʻra umuman sukut saqlashni afzal koʻrmoqda.
- Hadley Freeman, The Guardian (2019-yil 6-mart)
