Nikolay I

Nikolay I (1796-yil 6-iyul – 1855-yil 2-mart) – 1825-yildan 1855-yilgacha Rossiya imperatori, Polsha qiroli va Finlandiyaning buyuk knyazi sifatida hukmronlik qilgan. U Paul I ning uchinchi oʻgʻli va oʻzidan oldingi hukmdor Aleksandr I ning ukasi edi. Nikolay akasining taxtini unga qarshi amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz Dekabristlar qoʻzgʻolonidan keyin meros qilib olgan. U tarixda asosan reaksion hukmdor sifatida eslanadi. Uning bahsli hukmronligi bir tomondan hududiy kengayish, iqtisodiy oʻsish va keng koʻlamli sanoatlashtirish bilan ajralib turgan. Boshqa tomondan maʼmuriy siyosatning markazlashuvi hamda muxolifatni bostirish bilan tavsiflanadi. Nikolay baxtli nikoh qurib, katta oila barpo etgan. Ularning yetti farzandining barchasi omon qolgan.

Iqtiboslar

• Bu niyatni na rus xalqining feʼl-atvorida, na uning turmush tarzida uchratish mumkin. … Rossiyaning qalbi bunga yot boʻlgan va bundan keyin ham yot boʻlib qoladi. … Hukmdorlarga muhabbat va taxtga sadoqat xalqning tabiiy xususiyatlariga asoslangan davlatda, vatan qonunlari va boshqaruvdagi qatʼiyat mavjud boʻlgan joyda, yovuz niyatli kishilarning barcha urinishlari behuda va telbalikdan boshqa narsa boʻlmaydi.
  • Dekabristlar hukm qilinishi eʼlon qilingan manifestdan (1826-yil 13-iyul), Richard Wortmanning Russian Monarchy: Representation and Rule (2013) asarida keltirilgan, 154-bet.