Nurmuhammad Taraqqiy

Nurmuhammad Taraqqiy
Umumiy maʼlumotlar
Tavalludi	1917-yil 14-iyul Nava tumani, Gʻazni viloyati, Afgʻoniston amirligi
Vafoti	9-oktyabr 1979-yil Kobul, Afgʻoniston demokratik respublikasi
Qardosh loyihalar
Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikiombordagi tasvirlar

Nurmuhammad Taraqqiy (1917-yil 14-iyul – 1979-yil 8 yoki 9-oktabr) – Afg‘oniston Xalq demokratik partiyasi Bosh kotibi boʻlib, kommunistik Afgʻoniston Demokratik Respublikasi rahbari sifatida faoliyat yuritgan.

Iqtiboslari

• „Men vatandoshlarimni, jasur askarlarni, pashtun va baluj birodarlarimni hamda Osiyo, Afrika, Yevropa va AQSh ishchilarini Saur inqilobining birinchi yilligi bilan tabriklayman. Saur inqilobi faqat Afg‘oniston ishchilari va askarlariga tegishli emas. Bu butun dunyo ishchilari va zulm ostidagi ommaning inqilobidir. Xalq partiyasi rahbarligida qurolli askarlar tomonidan amalga oshirilgan bu inqilob buyuk yutuq va butun dunyo ishchilari uchun gʻalabadir. Buyuk 1917-yil Oktyabr inqilobi butun dunyoni larzaga keltirgan edi. Oʻsha inqilob bizning inqilobimiz uchun yoʻl-yoʻriq va ilhom manbai boʻlib xizmat qiladi, u yana bir bor dunyoni silkitmoqda.“
  • Kobuldagi nutq, Saur inqilobining birinchi yilligi.

• „Biz shunday jamiyat qurmoqchimizki, unda ishchilarimiz va dehqonlarimiz chiroyli kiyimda yurishga, yaxshi hayot va sogʻliqdan bahramand boʻlishga qodir boʻlsin. Biz aynan shunday jamiyatni istaymiz.“
  • Nutq, 1978-yil 1-avgust.

• „Partiyamiz siyosiy hokimiyatni qoʻlga olgach, ekspluatator sinflar va reaksion kuchlar faoliyatini boshladi. Ular bizga qarshi faqat bitta eskirgan vositadan foydalanmoqda – yaʼni din va eʼtiqod nomidan vatanimizdagi taraqqiyparvar harakatga qarshi targʻibot olib borish. Ularni bemor tanasidan saraton oʻsimtasi kabi jarrohlik yoʻli bilan ildizi bilan yoʻq qilish kerak.“
  • Nutq, 1978-yil 1-avgust.

• „Islohotlar jarayoni Inqilobiy kengashning 6-sonli farmoni tufayli amalga oshirilmoqda. Ushbu farmon asosida yerga ega boʻlmagan yoki kam yerga ega dehqonlar yer egalari va qarz beruvchilarga boʻlgan qarzlaridan ozod qilindi. Siz sinfiy kurashni keskinlashtirdingiz. Koʻp yillar kutganimiz bu kurash endi kuchaymoqda. Ilgari xalqimizni siyosiy ongini uygʻotish va ularni feodal tuzumga qarshi koʻtarish uchun moddiy asos mavjud emas edi.“
  • Nutq, 1978-yil 1-avgust.

• „Soʻzimni yakunlar ekanman, sizlarni – safdoshlarimni – bilim va oʻqishni amaliy faoliyat bilan uygʻunlashtirishga, pok va halol hamkorlarni topishga chaqiraman. Siz nafaqat armiyada, balki butun mamlakat boʻylab siyosiy, ijtimoiy va axloqiy jihatdan namuna boʻlishingiz kerak. Shunda hamma ‘Xalqchilar’ haqiqatan ham halol va ishonchli insonlar ekanini aytadi. Bizning safdoshlarimiz bu namunani inqilobdan oldin ham koʻrsatgan edi… Oʻsha paytda kimdir ularni jazolamoqchi boʻlsa, ularni ‘Xalqchi’ deb ayblardi, chunki ular pora olmaydigan va yaxshi axloqqa ega insonlar edi. Aynan shu siyosiy va ijtimoiy poklik asosida biz hokimiyatni qoʻlga oldik.“
  • Nutq, 1978-yil 1-avgust.

Bu ulugʻ va buyuk qizil bayroq ushbu xalqning buyukligi va faxrining ramzidir

• „Men faxrlanaman, chunki Afgʻoniston tarixida birinchi marta men bu mamlakat hayoti uchun zarur boʻlgan barcha moddiy va nomoddiy vositalarni yaratayotgan, jamiyat farovonligi uchun mehnat qilayotgan xalq bayrogʻini koʻtaryapman. Bu buyuk va ulugʻ qizil bayroq ushbu xalqning buyukligi va faxrining ramzidir.“
  • Nutq, 1978-yil 19-oktabr.

• „Endi biz faxrlanamizki, hokimiyat ekspluatatorlar sinfidan proletariat – yaʼni ilgari ezilgan xalq qoʻliga oʻtdi. Aynan shu sinf nomidan men ushbu bayroqni koʻtaryapman.“
  • Nutq, 1978-yil 19-oktabr.

• „Men ancha oldin Aminning hokimiyatni oʻz qoʻliga jamlashga moyilligini sezgan edim, ammo bunga jiddiy ahamiyat bermadim. Soʻnggi paytlarda esa bu xavfli tus oldi.“
  • Rodric Braithwaite (2010), Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979–89, 65-bet.

• „Hammasi yaxshi boʻladi. Men bu xonani bilaman. Oldin bu yerda askarlar joylashgan edi. Endi esa navbat bizniki.“
  • Prezident saroyida rafiqasiga aytgan, suiqasddan oldin; Rodric Braithwaite (2010), Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979–89, 67-bet.

U haqida

• „Siz isteʼfoga chiqishingiz kerak! Ichkilik va qarilik sabab siz aqlingizni yoʻqotgansiz.“
  • Hafizullah Amin, Nabi Misdaq (2006), Afghanistan: Political Frailty and External Interference, 125-bet.

• „Sizda ishchilar, shahar aholisi va mayda burjuaziya orasida qoʻllab-quvvatlash bormi?“ – deb soʻradi Sovet bosh vaziri Alexei Kosygin Nur Muhammad Tarakidan maxfiy telefon suhbatida. Tarakining javobi dahshatli edi: „Aholi tomonidan faol qoʻllab-quvvatlash yoʻq. U deyarli toʻliq shia shiorlari taʼsirida – kofirlarga ergashmang, bizga ergashing.“ Bu marksizm-leninizm tarixidagi muhim lahzalardan biri boʻldi: butun dunyo proletar inqilobiga yoʻl koʻrsatishini daʼvo qilgan ideologiya mintaqaviy diniy inqilobga duch keldi va bu vaziyatda uning tahliliy vositalari yetarli emas edi."
  • John Lewis Gaddis, The Cold War: A New History (2006)