Pyotr Ilich Chaykovskiy
Pyotr Ilich Chaykovskiy; Pyotr Ilích Chaykóvskiy (25-aprel/7-may 1840-yil – 25-oktyabr/6-noyabr 1893-yil) – rus bastakori. Pyotr Ilich Chaykovskiy romantizm davrining eng mashhur ijodkorlaridan biri hisoblanadi. Uning ayrim asarlari klassik musiqa repertuaridagi eng ommabop kompozitsiyalar qatoriga kiradi. Chaykovskiy musiqasi xalqaro miqyosda katta taʼsir koʻrsatgan ilk rus bastakori edi. U Yevropa va Amerika Qoʻshma Shtatlarida mehmon dirijyor sifatida chiqish qilganidan keyin yanada mashhur boʻldi. Chaykovskiy 1884-yilda Imperator Alexander III tomonidan taqdirlangan va unga umrbod nafaqa tayinlangan.
Iqtiboslar
[tahrirlash]- Menga kerak boʻlgan narsa – oʻzimga yana qayta ishonishdir. Chunki mening ishonchim juda zaiflashgan. Menimcha, mening vazifam yakuniga yetgan.
- Jiyaniga yozilgan maktub (1893-yil 9-fevral). Bu xat uning „Pathetique“ simfoniyasi (6-simfoniya)ni yozishidan sal avval yozilgan.
- Safarimni boshlayotganimda menga yangi simfoniya gʻoyasi keldi. Bu safar u dasturli simfoniya boʻladi, ammo uning dasturi hamma uchun sirligicha qoladi – kim uddalasa, oʻzi topib olsin. U „Dasturli simfoniya“ (6-simfoniya) deb ataladi. Safar davomida uni xayolimda bastalayotgan paytim koʻpincha koʻz yosh toʻkdim. Uyga qaytgach, uni qoralama qilish uchun ishga kirishdim va ish shu qadar shiddat bilan davom etdiki, toʻrt kundan kamroq vaqt ichida birinchi qismini toʻliq tugatdim. Qolgan qismlar esa allaqachon ongimda aniq shakllangan edi. Uchinchi qismning yarmi ham tayyor boʻlib ulgurgan. Bu simfoniyada shakl jihatidan juda koʻp yangiliklar boʻladi. Aytgancha, final qismi shovqinli allegro emas, aksincha, uzoq davom etadigan adagio boʻladi. Men qanday baxt hissini tuyayotganimni tasavvur ham qila olmaysiz. Chunki vaqtim hali oʻtib ketmaganiga va men hali ham ijod qila olishimga ishonchim komil. Balki, albatta, adashayotgandirman, ammo men bunday deb oʻylamayman.
- Jiyaniga yozilgan maktub (1893-yil fevral oxiri)
- Men oʻsha razil Brahmsning musiqasini chalib koʻrdim. Qanday isteʼdodsiz ablah! Oʻzini haddan tashqari ulugʻlaydigan bu oʻrtamiyona odamning daho sifatida ulugʻlanishi meni gʻazablantiradi.
- 1886-yil 9-oktyabr kundalik yozuvi, Nicolas Slonimskyning Lexicon of Musical Invective (1953) asarida keltirilgan, 73-bet.
- Gotterdammerungning soʻnggi notalari yangragach, oʻzimni xuddi qamoqdan chiqarilgandek his qildim.
- Hans Galning The Musicianʼs World (1965) asarida keltirilgan.
- Umuman olganda, kelajakdagi kompozitsiyaning urugʻi kutilmaganda va toʻsatdan paydo boʻladi. Agar zamin tayyor boʻlsa, yaʼni ishlashga moyillik mavjud boʻlsa u favqulodda kuch va tezlik bilan ildiz otadi, yer yuzasiga unib chiqadi, shoxlar va barglar chiqaradi hamda gullaydi.
- Florensiyadan Nadezhda von Meckka yozilgan maktubda (1878) keltirilgan. Bu maktub Toʻrtinchi simfoniya „dasturi“ni bayon qilishidan avval yozilgan.
- Men rusman, rusman, rusman – suyaklarimning iligigacha rusman.
- Geoffrey Hindleyning The Larousse Encyclopedia of Music (1982) asarida keltirilgan ISBN 0896731014
- Bu oqshom oʻzimni gʻamgin his qilyapman va koʻz yosh toʻkyapman. Chunki bugun ertalab oʻrmonda sayr qilayotganimda birorta ham binafsha gul topa olmadim. Men qanday qari yigʻloqi boʻlib qolganman…!
- Geoffrey Hindleyning The Larousse Encyclopedia of Music (1982) asarida keltirilgan ISBN 0896731014
- Taqdir… Damokl qilichi kabi boshimiz uzra osilib turadi va shafqatsiz ravishda sekin hamda halokatli zaharni tomizadi. Inson unga boʻysunishi va oʻzini cheksiz umidsizlikka topshirishi kerak…
- Geoffrey Hindleyning The Larousse Encyclopedia of Music (1982) asarida keltirilgan ISBN 0896731014
