Rachel Korn
Rachel (Rokhl) Häring Korn (1898-yil yanvar – 1982-yil 9-sentyabr) – Polshada tugʻilgan kanadalik Yiddish tilida ijod qilgan shoira va yozuvchi.
Iqtiboslar
[tahrirlash]- Onamning pech „haqiqatan ham ajoyib boʻlishi kerak“ degan alohida istagi, goʻyo uy qolgan qismlari faqat pechga qoʻshimcha boʻlgandek, goʻyo uning barcha oʻy-xayollari va orzulari aynan oʻsha yerda iliqlik topadigandek edi.
- „The New House“ yahudiy tilidan Seymour Levitan tarjimasi
- Erkalatilgan boy boladek, siyrak va tanlab olingan qaymoq tor naychadan sekin oqib chiqadi, undan olingan oddiy suyuq sut esa katta naychadan shiddat bilan otilib chiqadi.
- „The New House“ yahudiy tilidan Seymour Levitan tarjimasi
Nutq (1977-yil)
[tahrirlash]yahudiy tilidan Michael Yashinsky tarjimasi
- Men dalada, atrofini dalalar va oʻrmonlar oʻrab turgan joyda tugʻilib oʻsganman. Eng yaqin qishloqqa borish ham, ayniqsa bolakayning kichik oyoqlari uchun, jiddiy safar edi. Mening doʻstlarim yoʻq edi. Doʻstlar oʻrniga daraxtlarim bor edi va men ular bilan gaplashardim.
- Aslida sheʼriyat nima? Menimcha, u vaqt va makon orqali harakatlantiruvchi sehrli vositadir, chunki u hozirgi zamonni, oʻtmishni, hatto kelajakni ham oʻzida jamlay oladi. Sheʼriyat, shuningdek, badiiy tasavvurga xizmat qilish uchun haqiqatni oʻzgartirishga imkon beradigan yagona adabiy vositadir. Shu bilan birga, u bu tasavvurga haqiqatning barcha xususiyatlari bilan belgilangan aniq maqsad bagʻishlaydi.
- Koʻpincha shoir unutilgan, chang bosgan soʻzlarni oladi. U avlodlar davomida yigʻilgan changni ulardan tozalaydi va ularni yangi tasvirlar bilan uygʻunlashtiradi. Ularni yangi „breshis“, yaʼni ikkinchi yaratilish sari yetaklaydi. Shuningdek, u soʻzlarni adolat va adolatsizlik, poklik va nopoklik oʻrtasidagi abadiy kurashning guvohlari sifatida ishlatadi.
- Buyuk shoir yoki sanʼatkor xalq tarixida tasodif emas. U tarixiy jarayonlarning mantiqiy natijasi, avlodlar davomida olib borilgan uzluksiz mehnat mahsulidir. Asrlar davomida milliy ong ostining qorongʻi „laboratoriyasi“da mehnat qilinadi, toki xalqning xotirasi, tili va vijdoniga aylana oladigan mukammal shaxs vujudga kelsin. Uning paydo boʻlishi faqat uning oʻziga bogʻliq emas, balki xalqning yashirin savollariga, qoʻrquvlariga va orzulariga berilgan javob sifatida qaralishi kerak. Faqat xalqning oʻzi ijodkor boʻlganda, izlanib va kurashganda, oʻz oldidagi qarzlarni oʻzi undira olganda, javob paydo boʻladi – buyuk sheʼriy isteʼdod shaklida.
U haqda iqtiboslar
[tahrirlash]- Zamonaviy yahudiy tilidagi adabiyotda yahudiy ayollarining avlodlar davomida toʻplangan axloqiy, maʼnaviy va hissiy tajribasi erkak va ayol yozuvchilar tomonidan keng qoʻllanilgan… Fradl Shtok, Esther Kreitman, Rokhl Korn, Kadia Molodowsky va Khava Rosenfarb kabi ayol nasriy yozuvchilar yahudiy sivilizatsiyasiga ayollarning hissasini chuqurroq anglashga yordam berdi… Sheʼriyatda esa Miriam Ulinover, Kadia Molodowsky, Rokhl Korn va Rajzel Zychlinsky alohida eʼtiborga loyiq… Rokhl Korn Galitsiya qishloqlarida ulgʻaygan, urush yillarini Sovet Ittifoqida oʻtkazgan va 1948-yilda Kanadaga koʻchib oʻtgan. Uning dastlabki hikoya va sheʼrlari tabiat va bolalik manzaralariga bogʻliqlikni aks ettiradi, keyingi ijodida esa ildizsizlik va uysizlik mavzulari ustunlik qiladi. Uning sheʼriyati qisqaligi va sukunatdan mahorat bilan foydalanishi bilan ajralib turadi. U zamonaviy yahudiy sheʼriyatining muhim lirik ovozlaridan biridir. Ayniqsa, onasi haqidagi, sevgi sheʼrlari hamda Holokost va qayta tiklangan Isroil haqidagi asarlari yuqori baholanadi.
- Emanuel Goldsmith, Songs to a Moonstruck Lady (2005-yil) kirish qismi
- Yahudiy-kanadalik adabiy guruhning uch eng yirik vakili: J. I. Segal, Melekh Ravitch va Rokhl Korn. Ularning Kanadadagi faoliyati yahudiy-kanada madaniy hayotining eng sermahsul davriga toʻgʻri keladi.
- Chava Rosenfarb Harps on the St Lawrence: Yiddish Poets in Canada, Confessions of a Yiddish Writer and Other Essays asarida
- Polshyada neoklassik shoirlar orasida eng mashhurlaridan biri Rachel Korn edi (keyinchalik Kanadada yashagan). U sodda, ammo chuqur lirik uslubda ijod qilgan.
- Ruth Whitman va Robert Szulkin, An Anthology of Modern Yiddish Poetry kirish qismi
Havolalar
[tahrirlash]
- "Korn, Rachel Häring, " at the Jewish Virtual Library. Source: 2nd Ed. The Gale Group, 2008
- Korn, Rohkl, The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe
- „Rokhl Häring Korn“ at the Jewish Womenʼs Archive
- Rokhl Korn books (in Yiddish) in the Yiddish Book Center digital library
- English/Yiddish Literary Evening in memory of Rokhl Korn on the occasion of the Rokhl Korn Archives of the JPL, Jewish Public Library (Montreal), October 13, 1985. On the site of the Yiddish Book Center.