Rostgoʻylik

Rostgoʻylik
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari

Rostgoʻylik, toʻgʻrisoʻzlik, haqgoʻylik — rostini, haqiqatni gapirishni, oʻzini va oʻzgalarni aldamaslikni anglatuvchi tushuncha.

I

	Ixlos – maxluqlarning mulohazasini qilishdan saqlanish, rostgoʻylik esa nafsga itoat etishdan omonda boʻlishdir^[1].
	— Abu Ali Daqqoq

	Ixlos – xalqning rioyasini qilishdan saqlanish. Rostgoʻylik esa nafsga itoat etishdan omonda boʻlishdir. Ixlosli kishida riyo boʻlmaydi, rostgoʻyda magʻrurlanish^[2].
	— Abu Ali Daqqoq

	Makorimul-axloq (yuksak xulq) quyidagi oʻn xislatdan iboratdir: saxovat va hayo, rostgoʻylik va omonatni joyiga berish, kamtarlik va rashk, shijoat va halimlik, sabr va shukr^[3].
	— Ali ibn Abu Tolib

	Muvozanat toʻrt joydadir: iymon va kufr oʻrtasida, toʻgʻrisoʻzlik va yolgʻon oʻrtasida, tavhid va shirk oʻrtasida, ixlos va riyo oʻrtasida^[4].
	— Xoris Muhosibiy

	Oqil chin soʻzdin oʻzgani demas, ammo barcha chinni ham demak — oqil ishi emas^[5].
	— Alisher Navoiy

	Rostgoʻy kishi boshqalarning qalbidan chiqadigan narsaga eʼtibor bermaydigan va zarracha yaxshiligidan insonlar ogoh boʻlishini yoqtirmaydigan hamda yomon amallaridan insonlar xabardor boʻlishini karih koʻradigan kishidir^[6].
	— Xoris Muhosibiy

	Rostgoʻylikning eng past darajasi botin bilan zohirning barobar boʻlishidir^[7].
	— Abulqosim Qushayriy

	Rostgoʻylik oxirat kunida najotga muyassar qilur^[8].
	— Husayn Voiz Koshifiy

	Solih bandalar qanchalar koʻp, lekin ular orasida sodiqlari (haqgoʻy, haq soʻzlilari) qanchalar kam!^[9]
	— Maʼruf Karxiy

	Toʻgʻrisoʻzlik Allohning yerdagi qilichidir, nimaning ustiga tushmasin, albatta uni kesadi^[9].
	— Abul Hasan Siriy

	Yolgʻonchilikdan chetlanib, rostgoʻylikka yopishgan kishini boshqa odam u yoqda tursin, yolgʻonchining oʻzi ham sevib maqtaydi^[10].
	— Abu Rayhon Beruniy

	Oʻzini yoki birovni aldagan kishi rostgoʻylikning hidini ham hidlamaydi^[7].
	— Sahl ibn Abdulloh Tustariy

	Oʻzingga doimo rost soʻzlarni ixtiyor qil, agar-da seni rostlik oʻldirsa ham^[11].
	— Umar ibn Xattob

	Shohlar havosiga xilof boʻlsa hech, Rost gapni ham aytma, bu havasdan kech^[10].
	— Saʼdiy Sheroziy

Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.