Tarbiya

Tarbiya
Qardosh loyihalar
Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari Vikiombordagi tasvirlar Wikinewsdagi yangiliklar

Tarbiya — shaxsda muayyan jismoniy, ruhiy, axloqiy, maʼnaviy sifatlarni shakllantirishga qaratilgan amaliy pedagogik jarayon; insonning jamiyatda yashashi uchun zarur boʻlgan xususiyatlarga ega boʻlishini taʼminlash yoʻlida koʻriladigan chora tadbirlar yigʼindisi.

Alifbo tartibi boʻyicha:
A · B · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · X · Y · Z · Oʻ · Gʻ · Sh · Ch · ng · Yana qarang · Havolalar

A

Agar noming xalq orasida hurmat bilan yod etilishini istasang, oilangning doimiy rohatini koʻzlasang, bolalaringga goʻzal tarbiya ber, biror hunar egasi qilib yetishtir. Ularning yurish-turishlarini tekshirib tur. Yomon odamlardan uzoq boʻlsinlar, yaxshilar bilan suhbatdosh boʻlib, bahra olsinlar.

— Nizomiddin ibn Husayn

Agar tarbiyat koʻrmasa odam,
Eshak boʻlib qolur yuzga kirsa ham.

— Saʼdiy Sheroziy

B

Bolaga otaning mehnati singgan boʻlsa,
Soʻng u bolaning xulq-atvorida bilinadi.
Ota bolani nazoratda tutsa,
U yaxshi, ezgu boʻladi.

— Yusuf Xos Hojib

Bogʻbondan parvarish koʻrmasa nihol,
Ulgʻayib oʻsolmas, topolmas kamol!

— Mavlono Xurramiy

Bugungi kunda jamiyatimizning yuzini qora qiluvchi pastkashlar, yomonlar, beboshlar, oʻgʻrilar, giyohvandlar va nashavandlar... kecha tarbiyalariga eʼtibor berilmagan bolalardir.

— Abdulla Avloniy

I

Isteʼdod egalarini tarbiyalash shunday bir kimyodirki, u qora tuproqni toza oltinga, noqis toshni esa aybsiz gavharga aylantiradi. Chunonchi aytadilar:
Tarbiyadan tuproq gavhar boʻladi.
Nof ichra qon mushki asgʻar boʻladi.
Qiymatsiz qora bir temirni iksir,
Tarbiya aylagach sof zar boʻladi!

— Xoja Samandar Termiziy

M

Murabbiysi boʻlmagan odamni hayot oʻzi tarbiyalab qoʻyadi.

— Otalar soʻzi

G

Goʻdaklikdan yomon feʼlga oʻrgansa,
Yuz mehnat-la uni kam qilib boʻlmas.
Yaxshi yoʻlga solay debon urinma,
Oʻsib qotgan shoxni xam qilib boʻlmas!

— Xoja Samandar Termiziy

Q

Qobiliyat egasining boshini silamaslik – zolimlik, isteʼdodi yoʻqni tarbiyalash – johillik.

— Muʼiniddin Juvayniy

T

Taʼlim faqat soʻz va oʻrgatish bilangina boʻladi. Tarbiya esa amaliy ish, tajriba bilan boʻladi.

— Farobiy

Taraqqiyotning chinakam belgisi — boylik yoki taʼlim darajasi emas, shaharning kattaligi emas, hosilning moʻl-koʻlligi ham emas, balki shu oʻlka bagʻrida tarbiya topgan inson qiyofasidir.

— Ralf Uold Emerson

Y

Yaxshi ishlov berilmagan yerdan yaxshi hosil unmaydi.

— Otalar soʻzi

Oʻ

Oʻz farzandingni yaxshi xulq-odobli va aqlli boʻlishga oʻrgat. Kimki yoshlikdan yaxshi xulq-odob egallamas ekan, ulgʻayganda undan bilim talab qilma.

— Majididdin Xavofiy

Oʻzingdan keyingilarga ibrat boʻlay desang, oʻzingdan ilgarigilardan ibrat ol.

— Otalar soʻzi

Adabiyotlar

• Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni ( PDF), Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5. 
• Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet. 
• Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani ( PDF), Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.