Xotin

Xotin
	;
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari Vikiombordagi tasvirlar Wikinewsdagi yangiliklar

Xotin, rafiqa, zavja, turmush oʻrtoq — biror erkak nikohidagi ayol.

A

Aksariyat yaxshi erning qadriga yetmagan xotinga Alloh yanada zolimroq erni, soliha ayolning qadriga yetmagan erga esa kuydiruvchi xotinni roʻpara qilib qoʻyadi^[1].

— Tohir Malik, „Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor“ asari, „Uchinchi gurung: Doka roʻmol qachon quriydi?“ boʻlimidan

Aql-idrokdan mahrum boʻlgan bosh — suvsiz chashmaga, adabsiz, tarbiyasiz yigit — egar-jabduqsiz otga, sharm-hayosiz xotin — tuzsiz taomga, ilmiga amal qilmagan olim — xushboʻy, ammo guli yoʻq boʻstonga oʻxshaydi^[2].

— Abul Muʼin

D

Dil oromi — yaxshi boʻlsa gar xotin,
Yomon boʻlsa, undan Xudo asrasin^[3].

— Saʼdiy Sheroziy

E

Eriga tik gapirmagan xotin xotinlarning afzalidir^[4].

— Otalar soʻzi

Erkak uchun eng yaxshi libos — shirinsoʻzlik, xotin uchun eng aʼlo kiyim — ochiq yuzlik^[5].

— Muʼiniddin Juvayniy

Eng yaxshi xotin shunday xotinki, u hayoli va oriyatli boʻladi. Eng muhimi, oilada toʻkin-sochinlik va barakaning sababchisi boʻladi^[6].

— Muʼiniddin Juvayniy

K

Kishi ahli ayoliga ishlatish uchun qarz soʻrab, keyin uni uzishga harakat qilsa-yu shu qarz bilan vafot etib qolsa, Alloh taolo uning daʼvogarlarini rozi qiladi^[7].

— Hasan al-Basriy

Koʻcha sevgisi uyni barbod etar,
Uyingni xotin mehri obod etar^[8].

— Saʼdiy Sheroziy

V

Vafoli xotinning bahosi yoʻqdir,
Vafosiz boʻlsa gʻar koʻziga uqdir!

— Otalar soʻzi^[4]

X

Xotinining nafsoniy orzulariga boʻysungan har bir erkakni Alloh jahannam otashiga otmay qoʻymaydi^[8].

— Hasan al-Basriy

Xotinlarda iffat, poklik eng ulugʻ jamoldir. Xiyonatga xiyonat qilish bilan qarshi turma, balki xoinlarni tark et^[3].

— Abul Aʼlo al-Maariy

Xotinlarga itoat etmang. Ularga qarshilik qilib turmasangiz, uydan baraka ketadi^[9].

— Umar ibn Xattob

Xotinlarning eng yaxshisi shundaki, ham bola oʻstiradi, ham mehr koʻrsatadi.

— Otalar soʻzi^[4]

Xotinning er ustidagi haqqi beshtadir: ayol avrat boʻlgani uchun uning satrdan chiqishiga yoʻl qoʻymaslik, chunki bu – gunoh va erkaklik gʻururining toptalishidir; xotiniga tahorat, namoz, roʻza kabi zarur ilmlarni oʻrgatish; uni haloldan ovqatlantirish, chunki, goʻsht haromdan oʻssa, olov bilan eriydi; unga zulm qilmaslik, chunki ayol er uchun omonatdir; agar xotin haddidan oshsa, bundan ham yomonroq holatga tushib qolmasligi uchun unga nasihat qilish^[10].

— Abu Lays Samarqandiy

Xotinning iffati — erning izzati.

— Otalar soʻzi^[4]

Xotinning jihodi – erga itoat etmoqlikdir^[8].

— Ali ibn Abu Tolib

Xotin sodiq ani sevgil aziz er,
Har ogʻir ishda ham doim seni der.
Unga doʻst boʻlgil, uni sevgil, koʻngul ber.
Uning soʻz bahridan gavharlarin ter.

— Sayfi Saroyi^[11]

Xotin zoti agar qalbing ular ishqiga giriftor boʻlganini sezsa, burningni tuproqqa ishqaydi^[12].

— Abulqosim az-Zamaxshariy

Y

Yaxshi xotin erni yoshartiradi.

— Otalar soʻzi^[4]

Yaxshi xotin — jon malhami^[10].

— Qobus

Yomon xotin misoli goʻzal kiyingan chayonning oʻzidir^[3].

— Ali ibn Abu Tolib

Yosh xotinning biqinida chol yotgandan koʻra shu biqinga kamon oʻqi botgani yaxshi^[10].

— Saʼdiy Sheroziy

Manbalar

↑ Malik 2019, s. 106.
↑ Tursun 2006, s. 160.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Tursun 2006, s. 179.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 182.
↑ Tursun 2006, s. 148.
↑ Tursun 2006, s. 182.
↑ Tursun 2006, ss. 180–181.
↑ ^8,0 ^8,1 ^8,2 Tursun 2006, s. 177.
↑ Tursun 2006, s. 176.
↑ ^10,0 ^10,1 ^10,2 Tursun 2006, s. 180.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 178.
↑ Tursun 2006, s. 178.

Adabiyotlar

Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5.
Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.
Malik, Tohir. Kuyov toʻra, sizga aytar soʻzim bor. Toshkent: „DAVR PRESS“ nashriyoti, 2019 — 685-bet. ISBN 978-9943-5555-2-5.

Havolalar

Farzand va ota-ona

Chaqaloq, Goʻdak (Bolalar, Yigitcha)
Bolakay, Yigit (Oʻgʻil, Aka-uka) · Qizaloq, Qiz (Qiz farzand, Opa-singil) · Oʻsmir

Ota-ona, Oila
Erkak (Er, Ota, Bobo) · Ayol (Xotin, Ona, Juvon, Buvi) · Erkaklar va ayollar · Er-xotin

[FOOTNOTEMalik2019106-1] Malik 2019, s. 106.

[FOOTNOTETursun2006160-2] Tursun 2006, s. 160.

[FOOTNOTETursun2006179-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 Tursun 2006, s. 179.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997182-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 182.

[FOOTNOTETursun2006148-5] Tursun 2006, s. 148.

[FOOTNOTETursun2006182-6] Tursun 2006, s. 182.

[FOOTNOTETursun2006180–181-7] Tursun 2006, ss. 180–181.

[FOOTNOTETursun2006177-8] 8,0 ^8,1 ^8,2 Tursun 2006, s. 177.

[FOOTNOTETursun2006176-9] Tursun 2006, s. 176.

[FOOTNOTETursun2006180-10] 10,0 ^10,1 ^10,2 Tursun 2006, s. 180.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997178-11] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 178.

[FOOTNOTETursun2006178-12] Tursun 2006, s. 178.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]