Vikiiqtibos:Ahamiyat

Bu maqola Vikiiqtibos inshosidir. U erkin uslubda boʻlib, Vikipediya qonun-qoidalariga mos ravishda yozilmagan boʻlishi mumkin.

Vikiiqtibos loyihasi ommaga ochiq, izlash imkoniyati mavjud boʻlgan bepul iqtiboslar lugʻatini yaratish maqsadida faoliyat yuritadi. Biror mavzu haqidagi sahifa oʻchirib yuborilmasligi uchun, undagi barcha maʼlumotlar eng kamida ahamiyatlilik, muhimlik yoki dolzarblik kabi asosiy mezonlarga (talablarga) javob berishi shart.

• Vikiiqtibosdagi sahifalar jamoatchilikka yaxshi tanish boʻlgan shaxslar yoki narsalarga bagʻishlanishi kerak.
• Vikiiqtibosdagi maʼlumotlar ishonchli manbalar bilan tasdiqlanishi, yaʼni tekshiriluvchanlik xususiyatiga ega boʻlishi lozim. Bu degani kiritilgan iqtiboslarning aniqligini boshqalar ham bemalol tekshira olishi uchun sahifada nufuzli manbalar aniq koʻrsatilishi kerak.
• Vikiiqtibos – kimdir qayerdadir aytgan har qanday gap-soʻzlar tartibsiz yigʻiladigan omborxona emas.

Umuman olganda, agar biror mavzu Vikipediyada ahamiyatli deb topilgan boʻlsa, u Vikiiqtibos uchun ham yetarlicha ahamiyatli hisoblanadi. Aksincha, agar mavzu ahamiyatsizligi sababli Vikipediyadan oʻchirilgan boʻlsa, katta ehtimol bilan u Vikiiqtibosda ham ahamiyatsiz deb topiladi.

Mavzuning yoki iqtibosning ahamiyatini belgilashning eng oddiy usullaridan biri – boshqalar undan qay darajada foydalanganini tekshirishdir. Boshqalar u haqida ijobiy yoki salbiy fikr bildirgan boʻlishi, soʻzlarning chiroyli yoxud xunuk ifodalanganini aytgan boʻlishi mumkin. Lekin eng asosiysi, agar iqtibos boshqalar tomonidan tez-tez takrorlansa, demak u ahamiyatlidir. Agar hech kim uni takrorlashga arziydi deb hisoblamagan boʻlsa, unda bu iqtibos katta ehtimol bilan ahamiyatsizdir.

Sahifalar ahamiyatining turlari

Vikiiqtibosdagi sahifalar odatda uchta asosiy toifaga boʻlinadi:

1. Shaxslar
2. Asarlar
3. Mavzular

Shaxslar haqidagi sahifalar

Vikipediyadan farqli ravishda, Vikiiqtibosdagi shaxslar haqidagi sahifalar asosan muayyan til auditoriyasi uchun qiziq va aloqador boʻlishi kutiladi. Misol uchun, Vikipediya xorijiy mamlakatlardagi yirik arboblarni ahamiyatli deb bilsa-da, agar ularning aytgan gaplari bizning auditoriya orasida (tarjima qilingan yoki qilinmagan holatda) mashhur boʻlmasa, ular Vikiiqtibos uchun ahamiyatli boʻlmasligi mumkin. Lekin, agar ular haqiqatan ham mashhur iqtiboslar aytgan boʻlsa va bu ishonchli ikkilamchi manbalar (masalan, mashhur iqtiboslar toʻplamlari va lugʻatlar) orqali isbotlansa, ular loyiha maqsadlari uchun ahamiyatli hisoblanadi.

Mavzular haqidagi sahifalar

Vikiiqtibosning Bosh sahifasida shunday deyiladi:

Vikiiqtibos – bu barcha tillardagi ahamiyatli shaxslar va ijodiy asarlardan olingan manbali iqtiboslar, shuningdek, xorijiy tildagi iqtiboslarning tarjimalari va qoʻshimcha maʼlumot olish uchun Vikipediyaga havolalarni oʻzida jamlagan bepul onlayn toʻplam. Qanday qilib istalgan sahifani hoziroq tahrirlashingiz mumkinligini bilish uchun yordam boʻlimiga oʻting yoki qoralama sahifasida (tahrirlashni oʻrganish uchun moʻljallangan maxsus sinov maydonchasida) tajriba oʻtkazib koʻring. Loyihaga oʻz hissangizni qoʻshishni boshlash uchun tizimga kiring.

Agar biror kishining Vikipediya yoki Vikiiqtibosda oʻz sahifasi boʻlsa, bu uning „ahamiyatli“ ekanligidan dalolat beradi. Albatta, bu loyihalardan birida borligi shaxsning mutlaq ahamiyatli ekanini yuz foiz kafolatlamaydi. Shuningdek, u yerda sahifasi yoʻqligi ham uning ahamiyatsiz ekanligiga qatʼiy dalil boʻla olmaydi.

Iqtibosning mashhur va ahamiyatli asar ichida chop etilishi, uning oʻz-oʻzidan ahamiyatli boʻlib qolishini anglatmaydi (masalan, nufuzli Baltimore Sun gazetasi muharririga yozilgan xatdagi har qanday gap, garchi gazetaning oʻzi ahamiyatli boʻlsa-da, ahamiyatli boʻlavermaydi). Devid Kopperfild asaridagi oddiy bir gap, agar u umumiy matndan ajratib olinib, xalq orasida alohida takrorlanmasa, ahamiyatli hisoblanmaydi.

Hatto shaxs juda mashhur boʻlsa ham (masalan, Vikipediya yoki Vikiiqtibosda jiddiy sahifasi boʻlsa), uning biron-bir mavzu yuzasidan aytgan har qanday gapi Vikiiqtibosga kiritilavermaydi. Eng muhim eʼtibor qaratiladigan jihatlardan biri – bu iqtibosning boshqalar tomonidan qanchalik koʻp tilga olinganligidir.

Biroq, mavzuli sahifalarda vaziyat biroz boshqacharoq: garchi iqtibos boshqa joylarda koʻp takrorlanmagan boʻlsa ham, mavzuni yoritib beradigan taniqli shaxslar yoki nufuzli nashrlarning fikrlarini kiritish oʻrinli boʻlishi mumkin. Ayniqsa, mavzuning mohiyatini bevosita ochib beruvchi, garchi unutilgan yoki kam tanish boʻlsa-da, aniq iqtiboslarning kiritilishi Vikiiqtibosni oddiy iqtiboslar toʻplamidan ajratib turuvchi asosiy jihatdir.

Biror iqtibosning soʻnggi paytlarda tez-tez takrorlanmayotgani, uning oʻtmishda ham mashhur boʻlmaganini bildirmaydi. Ammo hech qachon alohida iqtibos sifatida koʻzga tashlanmagan matnlarga doim shubha bilan qarash kerak. Agar mavzuli sahifa shusiz ham yetarlicha katta boʻlsa va kiritilayotgan iqtibos juda uzun boʻlsa, uni sahifaga qoʻshish umuman tavsiya etilmaydi.

Alohida iqtiboslarning ahamiyatliligi

Alohida olingan iqtibosning ahamiyatliligi ikki narsaga: (1) iqtibosning oʻziga va (2) manbaning qanchalik nufuzli ekanligiga qarab belgilanadi.

1. Iqtibosning oʻziga nisbatan qoʻyiladigan ahamiyatlilik mezonlari:

1.1 Iqtibos xalq orasida keng tarqalgan boʻlishi kerak.

1.2 Iqtibos oʻquvchiga maqola mavzusi haqida yangi va qiziqarli maʼlumot bera olishi kerak.

2. Manbaga nisbatan qoʻyiladigan ahamiyatlilik mezonlari:

2.1 Iqtibos hammaga tanish boʻlgan, ahamiyatli shaxsga tegishli boʻlishi kerak.

2.2 Iqtibos maqola mavzusi boʻyicha yetuk mutaxassis (ekspert) tomonidan aytilgan va obroʻli nashrda chop etilgan boʻlishi kerak.

Yuqoridagi 2.2-band talabiga koʻra, quyidagilar ahamiyatli manba hisoblanmaydi:

• Shaxsiy bloglar va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalar (agar uning muallifi hammaga tanish boʻlgan taniqli shaxs ekanligi aniq tasdiqlanmagan boʻlsa).
• Onlayn doʻkonlar (masalan, Amazon.com) yoki boshqa ommaviy platformalardagi izohlar va sharhlar.

Ahamiyatsizlik – maqolani oʻchirish sababi sifatida

Ahamiyatsiz mavzularga bagʻishlangan sahifalar oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatilishi mumkin. U yerda maqolaning qanchalik muhimligi foydalanuvchilar tomonidan muhokama qilinadi. Shuningdek, agar maqolaning kirish qismida yozilgan shaxs, guruh yoki tashkilotning nima uchun muhimligi aniq tushuntirib berilmagan boʻlsa, maʼmurlar (loyihani nazorat qiluvchi va tahrirlarni boshqaruvchi vakolatli foydalanuvchilar) bunday sahifalarni tezkorlik bilan oʻchirib yuborishlari mumkin.

Yana qarang

• Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi