Zénaïde Alexeïevna Ragozin

Zénaïde Alexeïevna Ragozin

Zénaïde Alexeïevna Ragozin (1835–1924) – rus-amerikalik yozuvchi, jurnalist, sayohatchi va tarjimon. U Rossiyada tugʻilgan va 1874-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlariga koʻchib oʻtgan.

Iqtiboslar

• Miloddan avvalgi 606-yil atrofida Nineveh – buyuk shahar vayron qilingan. U koʻp yuz yillar davomida magʻrur hashamatda qad koʻtargan. Uning saroylari Tigris–Yevfrat daryolari tizimi ustida baland koʻtarilib, tez oqimli suvlarda aks etgan. Uning darvozalaridan qoʻshinlar birin-ketin chiqib, zabt etilgan mamlakatlar oʻljalari bilan qaytib kelgan. Uning hukmdorlari qurbonlik qilinadigan muqaddas joylarga asir olingan shohlar tortib kelgan aravalarda borganlar. Ammo oxir-oqibat uning ham vaqti yetdi. Xalqlar birlashib, uni har tomondan qurshab oldilar. Xalq ogʻzaki rivoyatlariga koʻra, qamal ikki yildan ortiq davom etgan. Hatto daryoning oʻzi koʻtarilib, uning devorlarini urib vayron qilgan. Nihoyat bir kuni osmongacha koʻtarilgan ulkan olov alangasi paydo boʻlgan. Qudratli shohlar sulolasining oxirgisi, taslim boʻlishdan koʻra magʻrurligini ustun qoʻyib, shu tariqa oʻzini, boyliklarini va poytaxtini qullik sharmandaligidan saqlab qolgan. Nineviya joylashgan yerda boshqa hech qachon shahar tiklanmagan.
  • Chaldea: From the Earliest Times to the Rise of Assyria : (treated as a General Introduction to the Study of Ancient History), 5th, Volume 11 of The Story of the Nations, T. Fisher Unwin, 1886 — 1-bet. 

• Asshur xalqi, Muqaddas Kitobdagi xalqlar jadvalida Shemning bevosita farzandlari orasida ikkinchi oʻrinda tilga olingan. Sof semit irqiga mansub ekani hech qachon shubha ostiga olinmagan. Assuriya xalqining yuz tuzilishining yahudiylarnikiga oʻxshashligi oʻziyoq bu qarindoshlikni tasdiqlash uchun yetarli boʻlgan boʻlardi. Hatto ikki tilning nihoyatda yaqinligi ham mavjud boʻlmaganida. Ammo bu qarindoshlik bundan ham chuqurroq boʻlib, ayrim ruhiy xususiyatlarda namoyon boʻladi. Bu xususiyatlar milliy din orqali ifodalanadi, yoki aniqrogʻi, assuriya xalqi tomonidan Bobil diniga kiritilgan yagona muhim oʻzgarishda koʻrinadi. Chunki ular bu dinni asosan janubdagi vatandan deyarli toʻliq qabul qilgan edilar. Yahudiy qarindoshlari kabi, ular ham ilohiy birlik gʻoyasiga yetib kelganlar. Ammo yahudiy donishmandlari qatʼiy ravishda monoteizm tarafdori boʻlib, uni oʻz izdoshlariga kuchli ishtiyoq va qatʼiyat bilan singdirgan. Assuriya ruhoniylari bu haqiqatni toʻliq anglamagan holda uni eski anʼanalar va mavjud diniy tizim bilan muvofiqlashtirishga harakat qilganlar. Ular Bobil panteonini – ketma-ket emanatsiyalar nazariyasini, ikki asosiy triadani, besh sayyoraviy xudolarni va koʻplab boshqa ilohlarni saqlab qolganlar. Ularning barchasining boshida va ustida yagona oliy Xudoni qoʻyganlar. Ular uni noaniqlikda qoldirmay, unga aniq shaxsiylik va nom berganlar. Uni Asshur deb ataganlar.
  • Assyria: From the Rise of the Empire to the Fall of Nineveh, 2nd, Volume 13 of The Story of the Nations, T. Fisher Unwin, 1887 — 4–5-bet. 
• Milodiy 641-yilda arab bosqinchilari, oʻz paygʻambarlari Muhammad tomonidan ularga ilohiy vazifa yuklangan deb hisoblangan eʼtiqod joʻshqinligi davrida, Nehavend (qadimgi Ecbatandan ellik mil uzoqlikda) maydonida jangda gʻalaba qozondilar. Bu gʻalaba Eran-Khwarrah-Yazdegerd taqdirini oʻzgartirdi. Uni toʻrt asr davomida oʻzining soʻnggi milliy hukmdorlari – Sosoniylar sulolasi davrida qoʻrqinchli va gʻolib xalqdan bosib olingan, qullikka solingan va uzoq vaqt davomida shafqatsiz zulm ostida qolgan aholiga aylantirdi. Yezdegerd III, Sosoniylar sulolasining soʻnggi shohi, qochish chogʻida talon-toroj uchun oʻldirildi. Oʻsha dahshatli kun yoʻqotishlarini tiklash uchun hech qanday urinish qilinmadi. Sakkiz yildan ortiq davom etgan qahramonona kurash shu bilan yakunlandi va mamlakatning kuch-qudrati soʻndi.
  • The Story of Media, Babylon and Persia: Including a Study of the Zend-Avesta Or Religion of Zoroaster; from the Fall of Nineveh to the Persian War, (continued from "The Story of Assyria"), 3rd, Volume 19 of The Story of the Nations, G.P. Putnam's Sons, 1888 — 2–3-bet. 

• Ilonlar qavmi ehtimol Hindistonda boshqa har qanday mamlakatga qaraganda koʻproq uchraydi. Eng zaharli turlari ham aynan shu yerda toʻplanganga oʻxshaydi. Iqlim talab qiladigan ochiq turar joylar hamda ochiq havoda, daraxtzorlar, oʻrmonlar va bogʻlarda uxlaydigan odamlarning koʻpligi ilonlarga keng imkoniyat yaratadi. Ular esa bundan toʻliq foydalanadilar – bogʻlarda toʻplanib, yomgʻirli mavsumda uylar ichiga kirib oladilar. Natijada ilon chaqishidan oʻlim deyarli epidemiyaga tenglashadi. Masalan, 1877-yilda 16 777 kishi shu sabab bilan halok boʻlgan, garchi 127 295 ilonni yoʻq qilish uchun 811 funt sterling mukofot toʻlangan boʻlsa ham. 1882-yilda esa 19 519 kishi ilonlar tomonidan oʻldirilgan, bu esa yoʻlbarslar, leopardlar, boʻrilar va boshqa barcha yovvoyi hayvonlar tomonidan oʻldirilgan 2 606 kishi bilan solishtirganda ancha yuqori koʻrsatkichdir. Oʻsha yili 322 421 zaharli sudralib yuruvchini yoʻq qilish uchun 1487 funt sterling mukofot toʻlangan.
  • The Story of Vedic India as Embodied Principally in the Rig-Veda, Volume 41 of The Story of the Nations. G. P. Putnam's Sons, 1895 — 40–42-bet.