Kontent qismiga oʻtish

Ayb

Vikiiqtibosdan olingan
Ayb
Qardosh loyihalar

Ayb – jamoat tartib qoidalari va axloq normalariga xilof nojoʻya hatti-harakat.

Alifbo tartibi boʻyicha:
A · B · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · X · Y · Z · Oʻ · Gʻ · Sh · Ch · ng · Yana qarang · Havolalar

A

[tahrirlash]

Agar banda qalbida Allohga muhabbati lazzatini totib koʻrsa, Alloh unga ayblarini koʻrsatib qoʻyadi va u kishi oʻzgalardan ayb qidirmay, faqat oʻz ayblari bilan mashgʻul boʻlib qoladi[1].

Ayblardan xoli boʻlmoqlikka intilish ulugʻvorlik belgisidir[2].

Aybni eʼtirof etish aqlli kishining ishi.

Aybsiz doʻst qidirgan doʻstsiz qoladi.

Aybsiz qiz qidirgan yorsiz qoladi.

B

[tahrirlash]

Bilmagan ayb emas, soʻramagan ayb.

Bir olim aytadi: „Eng yovuz va yaramas odam shunday odamki, oʻzgalarning aybini topishga intiladi, gap tashib, doʻstlarni bir-biridan judo qiladi“[4].

— Qayum Nosiriy, „Favoqih al-julaso“ asaridan

Birovni biror ayb bilan ayblamaslik – oqillik belgisi. Agar men birovni qachondir ayblab qoʻygan boʻlsam, yigirma yildan keyin boʻlsa ham jafosini tortajakman[1][5].

K

[tahrirlash]

Kim aybingni aytsa, u doʻsting, ishon,
Kim yashirib yursa – zaharli ilon[6].

Kim oʻzining aybini bilsa, boshqa kishining aybi bilan ishi boʻlmay qoladi. Kim taqvo libosidan yalangʻoch boʻlsa, unga hech kim parda tutolmaydi. Kim Allohning bergan rizqiga rozi boʻlsa, boshqalarning qoʻlidagi narsaga xafa boʻlmaydi. Kim zulm qilichini sugʻursa, shu qilich bilan qoʻli kesiladi. Kim birodariga choh qazisa, unga oʻzi tushadi. Kim birovning parda-hijobini oyoqosti qilsa, oʻzining avrati ochiladi. Kim oʻz xatosini unutsa, boshqaning xatosini katta biladi. Kim katta ishlarga kirishsa va oʻziga xatarli yoʻl topsa, halok boʻladi[7].

Kishi farosatda qancha nogiron,
Aybini oqlashda shuncha bilagʻon[8].

Koʻzgumga berardim kechqurun sayqal,
Boqdim unga tiniq boʻlgan bir mahal.
Shuncha koʻp koʻrindi oʻz aybimki, men,
Oʻzgalar aybini unutdim tugal.

M

[tahrirlash]

Mening ayblarimni koʻrsatgan kimsani Alloh marhamatiga olsin[10].

S

[tahrirlash]

Suqrot hakimdan: „Aybsiz odam bormi?“ deb soʻradilar. U: „Odam aybsiz boʻlsa oʻlmas edi!“ deb javob berdi[4].

Soʻnggi davr olimlaridan boʻlgan bir hakim shunday degan edi: „Inson uchun eng qabih hisoblangan toʻrtta ayb bor. Ulardan birinchisi mansabdorning sergʻazabligi, ikkinchisi — olimning yolgʻonchiligi, uchinchisi — davlatmandning xasisligi, toʻrtinchisi — xotinning fohishaligi!“[4].

Xato, ayblari yuziga aytilmagan kishi xatolarini hunar, deb oʻylaydi[11].

Oʻ

[tahrirlash]

Oʻz aybini koʻrmagan oʻzga aybni qidirar[12].

Oʻzgalar aybiga tetik nazar sol,
Oʻz aybing koʻrgandek undan ibrat ol[13].

Oʻzining aybini bilganda odam,
Boshqalar aybini soʻzlamasdi ham[14].

Manbalar

[tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Tursun 2006, s. 43.
  2. ↑ Tursun 2006, s. 67.
  3. ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 56.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 190.
  5. ↑ Tursun 2006, s. 136.
  6. ↑ Tursun 2006, s. 169.
  7. ↑ Tursun 2006, s. 129.
  8. ↑ Tursun 2006, s. 62.
  9. ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 98.
  10. ↑ Tursun 2006, s. 59.
  11. ↑ Tursun 2006, s. 142.
  12. ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 191.
  13. ↑ Tursun 2006, s. 135.
  14. ↑ Tursun 2006, s. 144.

Adabiyotlar

[tahrirlash]
  • Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5. 
  • Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet. 
"https://uz.wikiquote.org/w/index.php?title=Ayb&oldid=22337" dan olindi