Kontent qismiga oʻtish

Ayb

Vikiiqtibosdan olingan
Ayb
Qardosh loyihalar

Ayb – jamoat tartib qoidalari va axloq normalariga xilof nojoʻya hatti-harakat.

Alifbo tartibi boʻyicha:
A · B · D · E · F · G · H · I · J · K · L · M · N · O · P · Q · R · S · T · U · V · X · Y · Z · · · Sh · Ch · ng · Yana qarang · Havolalar

  •  

Agar banda qalbida Allohga muhabbati lazzatini totib koʻrsa, Alloh unga ayblarini koʻrsatib qoʻyadi va u kishi oʻzgalardan ayb qidirmay, faqat oʻz ayblari bilan mashgʻul boʻlib qoladi[1].

  Robiʼa ul-Adaviya
  •  

Ayblardan xoli boʻlmoqlikka intilish ulugʻvorlik belgisidir[2].

  Abul Hasan Siriy
  •  

Aybni eʼtirof etish aqlli kishining ishi.

  Otalar soʻzi[3]
  •  

Aybsiz doʻst qidirgan doʻstsiz qoladi.

  Otalar soʻzi[4]
  •  

Aybsiz qiz qidirgan yorsiz qoladi.

  Otalar soʻzi[4]
  •  

Bilmagan ayb emas, soʻramagan ayb.

  Otalar soʻzi[4]
  •  

Bir olim aytadi: „Eng yovuz va yaramas odam shunday odamki, oʻzgalarning aybini topishga intiladi, gap tashib, doʻstlarni bir-biridan judo qiladi“[4]. [„Favoqih al-julaso“ asaridan]

  Qayum Nosiriy
  •  

Birovni biror ayb bilan ayblamaslik – oqillik belgisi. Agar men birovni qachondir ayblab qoʻygan boʻlsam, yigirma yildan keyin boʻlsa ham jafosini tortajakman[1][5].

  Yahyo ibn Maoz
  •  

Kim aybingni aytsa, u doʻsting, ishon,
Kim yashirib yursa – zaharli ilon[6].

  Rukniddin Avhadiy
  •  

Kim oʻzining aybini bilsa, boshqa kishining aybi bilan ishi boʻlmay qoladi. Kim taqvo libosidan yalangʻoch boʻlsa, unga hech kim parda tutolmaydi. Kim Allohning bergan rizqiga rozi boʻlsa, boshqalarning qoʻlidagi narsaga xafa boʻlmaydi. Kim zulm qilichini sugʻursa, shu qilich bilan qoʻli kesiladi. Kim birodariga choh qazisa, unga oʻzi tushadi. Kim birovning parda-hijobini oyoqosti qilsa, oʻzining avrati ochiladi. Kim oʻz xatosini unutsa, boshqaning xatosini katta biladi. Kim katta ishlarga kirishsa va oʻziga xatarli yoʻl topsa, halok boʻladi[7].

  Mansur bin Ammor
  •  

Kishi farosatda qancha nogiron,
Aybini oqlashda shuncha bilagʻon[8].

  Xusrav Dehlaviy
  •  

Koʻzgumga berardim kechqurun sayqal,
Boqdim unga tiniq boʻlgan bir mahal.
Shuncha koʻp koʻrindi oʻz aybimki, men,
Oʻzgalar aybini unutdim tugal.

  Pahlavon Mahmud[9]
  •  

Mening ayblarimni koʻrsatgan kimsani Alloh marhamatiga olsin[10].

  Umar ibn Xattob
  •  

Suqrot hakimdan: „Aybsiz odam bormi?“ deb soʻradilar. U: „Odam aybsiz boʻlsa oʻlmas edi!“ deb javob berdi[4].

  •  

Soʻnggi davr olimlaridan boʻlgan bir hakim shunday degan edi: „Inson uchun eng qabih hisoblangan toʻrtta ayb bor. Ulardan birinchisi mansabdorning sergʻazabligi, ikkinchisi — olimning yolgʻonchiligi, uchinchisi — davlatmandning xasisligi, toʻrtinchisi — xotinning fohishaligi!“[4].

  Abulbarakot Qodiriy
  •  

Xato, ayblari yuziga aytilmagan kishi xatolarini hunar, deb oʻylaydi[11].

  Saʼdiy Sheroziy
  •  

Oʻz aybini koʻrmagan oʻzga aybni qidirar[12].

  Otalar soʻzi
  •  

Oʻzgalar aybiga tetik nazar sol,
Oʻz aybing koʻrgandek undan ibrat ol[13].

  Nizomiy Ganjaviy
  •  

Oʻzining aybini bilganda odam,
Boshqalar aybini soʻzlamasdi ham[14].

  Abulqosim Firdavsiy

Manbalar

[tahrirlash]
  1. 1,0 1,1 Tursun 2006, s. 43.
  2. Tursun 2006, s. 67.
  3. Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 56.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 190.
  5. Tursun 2006, s. 136.
  6. Tursun 2006, s. 169.
  7. Tursun 2006, s. 129.
  8. Tursun 2006, s. 62.
  9. Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 98.
  10. Tursun 2006, s. 59.
  11. Tursun 2006, s. 142.
  12. Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 191.
  13. Tursun 2006, s. 135.
  14. Tursun 2006, s. 144.

Adabiyotlar

[tahrirlash]
  • Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5. 
  • Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.