Gʻiybat

Gʻiybat
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari

Gʻiybat (arabcha: الغيبة‎‎) – islomda taʼriflangan salbiy atama. Odatda Islomda katta gunoh sanalib, Qurʼonda oʻlgan birodarning goʻshtini yeyish kabi jirkanch ish bilan qiyoslanadi.

A

Agar biror kishini gʻiybat qilganimda ota-onamni gʻiybat qilgan boʻlardim. Chunki ular mening hasanotlarimga boshqalardan koʻra haqliroqdirlar^[1].

— Abdulloh ibn Muborak

Agar falonchining kiyimi kalta yoki uzun desangiz, bu gʻiybat boʻladi. Endi falonchining kiyimini zikr qilish gʻiybat boʻlsa-yu oʻzidan gapirsangiz, qanday boʻlarkin?^[2]

— Abu Lays Samarqandiy

B

Boʻshamasa tili gʻiybatdan,
Boʻshamaydi dil uqubatdan^[3].

— Farididdin Attor

D

Donolar aytadilar:
— Biror kishi oldingga kelib, birov haqida gʻiybat gaplarni gapirsa, unday odamning gaplariga ishonma, chunki u seni ham birovga yomonlab, ustingdan gʻiybat qilishi mumkin!^[4]

— Qayum Nosiriy, „Favoqih al-julaso“ asaridan

E

Ey gʻiybatchi, doʻstlaringga dunyoing bilan baxillik qilding, dushmanlaringga oxirating bilan saxiylik qilding. Sen baxillik qilgan oʻrningda kechirilmaysan, saxiylik qilgan oʻrningda maqtalmaysan^[2].

— Ibrohim Adham

M

Men roʻzadorman, deysan-u ammo oʻzing boʻlsa, birodaring goʻshtini yeysan (yaʼni, gʻiybatlar va xoʻrliklardan soʻzlaysan)^[5].

— Abulqosim az-Zamaxshariy

Misvoklar bilan ogʻzingni tozalading, koshki edi bundan keyin sen ogʻzingni boʻhton, yolgʻon, gʻiybat soʻzlarni aytish bilan bulgʻamasang!^[3]

— Abulqosim az-Zamaxshariy

P

Paygʻambarlarning kitoblarida oʻqidim. Kim gʻiybatdan tavba qilib oʻlsa, u jannatga kiruvchilarning oxiri boʻladi. Kim gʻiybatni davom ettirib oʻlsa, u doʻzaxga kiruvchilarning birinchisi boʻladi^[2].

— Kaʼbul Axbor

Podshohga yaqin kishilar tuhmatchi va gʻiybatchi boʻlsalar, davlat inqirozga yuz tutib, podshoh almashgusidir^[3].

— Majididdin Xavofiy

U

Uch narsa majlisda boʻlsa, rahmat ketadi: birinchisi — dunyoni zikr qilish, ikkinchisi — kulgu, uchinchisi — odamlarni gʻiybat qilish

— Hotam Zohid^[6]

Y

Yaxshi odamning gʻiybatchilari koʻp boʻladi:
Jahonda bir qiziq qoida yurar,
Bol tutgan har gulga ari nish urar...
Yana xazinalar boʻlmas ilonsiz,
Gullar esa boʻlmas tikonsiz.

— Otalar soʻzi^[7]

Oʻ

Oʻz nafsini magʻlub etolgan marddir,
Gʻiybatlardan uzoq ketolgan marddir^[8].

— Abu Abdulloh Rudakiy

Gʻ

Gʻiybat gunohi zino gunohidan ham ulkan^[3].

— Husayn Voiz Koshifiy

Gʻiybatni tashlashim menga dunyo va u yaralganidan toki yoʻq boʻlgunicha uchragan narsalar meniki boʻlishidan yaxshiroqdir^[6]^[2].

— Vahb Makkiy

Gʻiybat qabih feʼllardan biridir. Gʼiybat oz boʻlsa-da, keltiradigan zarari dengiz kabi bepoyon. Biror kishining orqasidan gapirish, aybini topish, yomonlash, bola-chaqasi, xotini, xulqi, boyligi haqida bemaza gaplarni gapirishning barchasi gʻiybat hisoblanadi^[6]^[9].

— Xayoliddin al-Hasaniy

Manbalar

↑ Tursun 2006, s. 190.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Tursun 2006, s. 188.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Tursun 2006, s. 184.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 188.
↑ Tursun 2006, s. 187.
↑ ^6,0 ^6,1 ^6,2 Ahmad Muhammad. Sharq haqni topdi..., (Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari), Toshkent: „Sharq“ nashriyoti, 2006 — 124-bet.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 187.
↑ Tursun 2006, s. 186.
↑ Tursun 2006, s. 185.

Adabiyotlar

Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5.
Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.

[FOOTNOTETursun2006190-1] Tursun 2006, s. 190.

[FOOTNOTETursun2006188-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Tursun 2006, s. 188.

[FOOTNOTETursun2006184-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Tursun 2006, s. 184.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997188-4] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 188.

[FOOTNOTETursun2006187-5] Tursun 2006, s. 187.

[Ahmad_Muhammad-6] 6,0 ^6,1 ^6,2 Ahmad Muhammad. Sharq haqni topdi..., (Sharq donishmandlari va allomalarining sara hikmatlari), Toshkent: „Sharq“ nashriyoti, 2006 — 124-bet.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997187-7] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 187.

[FOOTNOTETursun2006186-8] Tursun 2006, s. 186.

[FOOTNOTETursun2006185-9] Tursun 2006, s. 185.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]