Lev Tolstoy
| Lev Tolstoy | |
|---|---|
 | |
| Umumiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
28 avgust (9-sentyabr) 1828 Yasnaya Polyana |
| Vafoti |
7 (20) noyabr 1910 Astapovo |
| Qardosh loyihalar | |
Lev Nikolayevich Tolstoy (ruscha: Лев Николаевич Толстой; 1828-yil 28-avgust — 1910-yil 7-noyabr) — keng ommaga mashhur rus yozuvchisi, publitsist va diniy namoyonda, tolstovchilar harakatining ideologi.
A
[tahrirlash]- Aforizmlar — falsafiy mushohadalarni ifodalashning deyarli eng qulay shaklidir[1].
- Agar odamlar senga halaqit bersalar, u holda sen uchun yashashning maʼnosi qolmaydi. Odamlardan uzoqlashish esa oʻz-oʻzini oʻldirish bilan teng[2].
- Aksari hollarda yoshlarning: men birovning aqli bilan yashamayman, degan gaplarini eshitasan. Oʻylab koʻrilganlarni oʻylab oʻtirish senga ne hojat? Tayyorini olib, olgʻa ketaver. Insoniyatning qudrati shunda[3].
B
[tahrirlash]- Baxt-saodatni ehtiroslardan emas, oʻz qalbingizdan qidiring. Baxtning manbai tashqarida emas, ichimizdadir[4].
- Bizda minglab yillar davomida milliard-milliard odamlar orasidan yetishib chiqqan buyuk donishmandlar tafakkurining shunday asl mevalari mavjudki, bu buyuk insonlarning aql durdonalari vaqt sinoviga chidash berib, gʻalvirdan oʻtib kelmoqda. Oʻrtamiyona narsalarning bari itqitib tashlanib, faqat oʻziga xos, teran, zarur narsalargina qolgan...[5]
- Boshqa odamlardan oʻzini ayirgan odam oʻz baxtiga zomin boʻladi, chunki oʻzini qanchalik ayirsa, hayoti shunchalik yomonlashadi[6].
H
[tahrirlash]- Hamma dunyoni oʻzgartirish haqida oʻylaydi, lekin hech kim oʻzini oʻzgartirishni oʻylamaydi[7].
- Hamma vaqt boshqa odamlardan yomon jihatlarni emas, yaxshi jihatlarni qidir[8].
- Har qanday kishi ham odamlardan oʻzini ajratadigan emas, balki ularga bogʻlaydigan ishlarni qilish zarurligini biladi[6].
- Hayotimizning abadiy va oliy maqsadi — ezgulikdir. Yaxshilikni biz qanday tushunmaylik, hayotimizning oʻzi yaxshilikka intilishdan boshqa narsa emas[9].
- Hech qachon oʻzing qilishing mumkin boʻlgan ishni birovga yuklab, uni tashvishga qoʻyma[10].
- Hikmatli soʻz kitoblari aqlning mustaqil faoliyatiga nafaqat tazyiq oʻtkazadi, aksincha, mustaqil faoliyatga chorlaydi[11].
I
[tahrirlash]- Idroklilik va axloqiylik hamisha bir-biriga muvofiq keladi[12].
- Insonni jamiyatdan tashqarida tasavvur qilib boʻlmaydi[12].
- Inson tani uchun sihat-salomatlik qanchalik zarur boʻlsa, qalb uchun ezgulik ham shunchalik muhim: ezguliging boʻlsa, u har ishda muvaffaqiyat keltirsa, uni sezmaysan ham[9].
K
[tahrirlash]- Koʻpincha baxt-saodat qidiramiz, vaholanki, u yonginamizda boʻladi. Xuddi koʻzimizda turgan koʻzoynakni koʻpincha qidirganimiz kabi[7].
L
[tahrirlash]- Loʻnda fikrlarning afzalligi shundaki, ular jiddiy kitobxonni oʻzicha oʻylashga majbur etadi[3].
M
[tahrirlash]- Muhammad alayhissalomdan boshqa hech kim dushmanlarining hurmatiga sazovor boʻlgan emas. U zot koʻplab dushmanlarini Islomga kiritishga musharraf boʻlgan[7].
O
[tahrirlash]- Odamlar bilan muomalada boʻlib, oʻz foydangni emas, oʻsha odamlarning foydasini oʻyla, oʻzing haqingda oʻzing emas, sen haqingda ular nima fikr yuritishini oʻyla[10].
Odamlarga muhabbating boʻlmasa, jim yuraver! Oʻz ishing bilan, buyumlar bilan, istagan narsang bilan shugʻullangin-u, faqat odamlar bilan emas. Ishtaha boridagina ovqatlanish ziyonsiz va foydali boʻlgani kabi sevgan paytingdagina odamlar bilan munosabatda boʻlish foydali va ziyonsizdir... [„Tirilish“ asaridan] |
S
[tahrirlash]- Sotsialistik vatanga muhabbat — internatsionalizm sari bosqichdir[13].
V
[tahrirlash]- Vatanga muhabbat mavhum tushuncha boʻlmay, tashkilotchilikni, taraqqiyot va madaniyatni talab qiladigan real ruhiy qudratdir[14].
- Vatan nima demak? Bu, oʻzining tarixiy harakatini mazkur maydonda kamolga yetkazadigan bus-butun xalqdir. Bu, xalqning oʻtmishi, buguni va kelajagidir. Bu, uning rang-barang madaniyati, tili, xarakteri, bu, u tomondan amalga oshirilgan inqilobiy maqsad, tarixiy oʻzgarishlar va uning tarixidagi muhim bosqichlaridir[15].
- Vatanparvarlik — yolgʻiz oʻz vataniga mehr qoʻyishdan iboratgina emas. Bu juda katta his... Bu — vatan bilan oʻzini bir butun deb bilish, uning yaxshi-yomon kunlarida asqatish demakdir[16].
Y
[tahrirlash]- Yerdan sugʻurib olinib, qumli sahroga tashlangan giyoh halok boʻlganidek, shaxs baxti ham jamiyatdan tashqarida boʻlmaydi[2].
- Yoʻqlik qaʼriga ketgan xalqlar va taraqqiyotdan qolgan yagona meros — ehtimol insonparvarlikdir, bu demak — kitoblar, xalq naqllari, marmar obidalar va meʼmorchilik yodgorliklaridir[9].
Oʻ
[tahrirlash]- Oʻzidan qoniqmaslik dono kishi hayotining zarur shartidir. Faqat shu qoniqmaslikkina kishini oʻz ustida ishlashga undaydi[17].
- Oʻzimni yomon ishdan tiyishga qurbim yetmaydi, deyish — odam oʻzini odam emas, hatta hayvon ham emas, balki buyum, deb tan olishi bilan barobardir[18].
Gʻ
[tahrirlash]Sh
[tahrirlash]- Shaxsiyatparastlik yoki oʻzicha jamiyatdan ayrilib qolish, bizning tasavvurimizcha, oʻz-oʻzini oʻldirishdek bemaʼnilikdir[2].
- Shunday fikrlar borki, ularni benihoya keng maʼnoda qoʻllash mumkin; shu sababdan bunday fikrlar qanchalik koʻpchilikka mos shaklda ifodalangan boʻlsa, aql va yurakka shunchalik koʻp oziq beradi, ular shu darajada chuqur his etilgan fikrlar boʻlib chiqadi[1].
Yana qarang
[tahrirlash]Manbalar
[tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 Voronsov 1989, s. 9.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Voronsov 1989, s. 31.
- ↑ 3,0 3,1 Voronsov 1989, s. 11.
- ↑ Sanjar Xoʻja. Hayotimiz kengurulari. Abdugʻafur Iskandar, Sanjar Said: . Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2022 — 160-bet.
- ↑ Voronsov 1989, s. 6.
- ↑ 6,0 6,1 Voronsov 1989, s. 32.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Anvar Ahmad. Saodatga yetaklovchi hikmatlar, (birinchi kitob), Toshkent: “Sano-standart” nashriyoti, 2018 — 320-bet.
- ↑ Voronsov 1989, s. 39.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Voronsov 1989, s. 41.
- ↑ 10,0 10,1 Voronsov 1989, s. 40.
- ↑ Voronsov 1989, ss. 10–11.
- ↑ 12,0 12,1 Voronsov 1989, s. 29.
- ↑ Voronsov 1989, s. 24.
- ↑ Voronsov 1989, s. 19.
- ↑ Voronsov 1989, ss. 16–17.
- ↑ Voronsov 1989, s. 18.
- ↑ Voronsov 1989, s. 35.
- ↑ 18,0 18,1 Voronsov 1989, s. 36.
Adabiyotlar
[tahrirlash]- Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani, Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.
