Odam

Odam
	;
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari Vikiombordagi tasvirlar Wikinewsdagi yangiliklar

Odam yoki inson — sut emizuvchilar sinfining Hominidae oilasiga mansub primat turidir. Odamlar abstrakt fikrlash, nutq, introspeksiya qobiliyatli yuksak rivojlangan miyaga egadirlar. Bunday miya bilan odamlar mehnat qurollari ishlatishni oʻrganib, boshqa tur hayvonlardan ilgʻorlashib ketdilar. Odam ijtimoiy mehnat asosida shakllangan tafakkur va nutqqa ega boʻlishi, mehnat qurollari yasashi va atrof muhitga faol taʼsir koʻrsata olishi bilan boshqa tirik mavjudotlardan farq qiladi.

A

	Agar odamni bir qarashdayoq butun sirru asrorini bilib olsang, unga qiziqmay qolasan. Inson imkon qadar oʻzida barcha xislatlarni jamlagani holda, yana nimasi bilandir sirli tuyulmogʻi kerak^[1].
	— Maksim Gorkiy

B

	Birdan tushunib yetish va his qilish mumkin, lekin birdan inson boʻlib qolinmaydi, balki inson sifatida shakllanmoq kerak^[2].
	— Fyodor Dostoyevskiy

	Biz bir-birimizga eʼtibor bilan munosabatda boʻlishni oʻrganishimiz kerak, dunyoda eng ajib, eng oliy xilqat — inson ekanligini tushunmogʻimiz kerak^[3].
	— Maksim Gorkiy

	Boshqaning insonligini his etgan taqdiringdagina inson boʻla olasan^[4].
	— Aleksandr Radishchev

D

	Demokratik taʼlimotlardan eng birinchisi — barcha odamlar maʼnaviy goʻzaldir, deya tan olishdan iboratdir^[5].
	— Gilbert Kit Chesterton

E

	Eng maqbul fazilat — vatanga va odamzodga koʻrsatilgan xizmatda^[6].
	— Jak Delil

	Eng mushkul kasbu kor inson boʻlishdir^[2].
	— Xose Marti

G

	Gar inson ekansan, xalq manfaati yoʻlida harakat qil, toki xalq oʻz xohish-istagi bilan sening xizmatingda boʻlsin^[7].
	— Majididdin Xavofiy

H

	Hamisha qahramon boʻlish mumkin emasdir, lekin hamisha inson boʻlib qolish mumkin^[8].
	— Iogann Volfgang fon Gyote

	Hayotimning eng mushkul damlarida ham, eng ogʻir daqiqalarida ham qalbim: „Yashasin inson!“ — degan gimnni kuylaydi^[9].
	— Maksim Gorkiy

I

	Inson agar qulflangan sandiq boʻlsa, uni tajriba ahligina ocha oladi^[10].
	— Otalar soʻzi

	Inson — butun bir olam, faqat undagi asosiy tuygʻu olijanoblik boʻlsa bas^[8].
	— Fyodor Dostoyevskiy

	Inson boʻlish — bu masʼuliyat sezishingdir. Oʻzingga aloqasizday tuyulsa ham qashshoqlik oldida andisha qilishningdir. Doʻstlaring erishgan har bir gʻalabadan faxrlanishingdir, oʻz gʻishtingni quya turib, dunyodagi bunyodkorlikka koʻmaklashayotganingni his etishingdir^[8].
	— Antuan de sent Ekzyuperi

	Inson boʻlish — kurashchi boʻlmoqlikdir^[8].
	— Iogann Volfgang fon Gyote

	Inson boʻlish — bu sanʼatdir^[2].
	— Novalis

	Inson dono, odmi, odil, jasur va saxovatli boʻlishi kerak. Shundagina u Inson degan yuksak unvonga loyiqdir^[3].
	— Konstantin Paustovskiy

	Inson insonga har jihatdan zarur^[11].
	— Taras Shevchenko

	...Inson — mavhum, qandaydir olamdan tashqarida yashaydigan mavjudot emas. Inson — bu inson ruhiy olami, davlat, jamiyatdir^[11].
	— Karl Marx va Fridrix Engels

	Insonlar odamlar orasidagina odam boʻla oladi^[12].
	— Iogannes Robert Bexer

	Inson odamlarni sevishi kerak. Agar u odamlarni sevsa, yashashi oson boʻladi, quvnoqroq yashaydi, chunki jahonda hech kim odamovilardek miskin umr kechirmaydi^[13].
	— Mixail Kalinin

	Inson qanday boʻlishi haqida qachongacha jar solish mumkin, inson boʻlish vaqti ham kelgandir^[14].
	— Mark Avreliy

	Inson qanchalar ajoyib, agar u chinakam inson boʻlsa^[8].
	— Menandr

	Inson yaxshilikning qulidir^[15].
	— Otalar soʻzi

J

	Jahonda inson uchun odamlardan koʻra gʻaroyibrogʻi yoʻq^[3].
	— Aleksandr fon Gumboldt

K

	Kimdaki boʻlmasa zamona gʻami, Yo olamdan emas, yo emas odam^[16].
	— Pahlavon Mahmud

	Kishining haqiqiy inson boʻlmoqlikdan boshqa maqsadi boʻlishi mumkin emas^[8].
	— Leopold Shefer

	Kurramizdagi eng dilbar, eng ajoyib xilqat deb hisoblangan inson bilan faxrlanishni oʻrganmagunimizcha, to oʻsha payt kelmagunicha hayotimizdagi qabihlik va yolgʻondan qutula olmaymiz^[3].
	— Maksim Gorkiy

M

	Men insonman degan ulugʻ fikrla, Hamish koʻksimni tutaman baland^[8].
	— Vasiliy Jukovskiy

	Men uchun insondan qimmatliroq biron-bir kitobiy haqiqat yoʻq. Inson demak oʻziga butun bir olamni olib yuradigan jonu jahondir va u abadul-abad yashasin^[9].
	— Maksim Gorkiy

O

	Odam borki, odamlarning naqshidur, Odam borki, hayvon undan yaxshidur^[17].
	— Alisher Navoiy

	Odamlar birgina nurdan bunyod boʻlgan farishtalar emas, lekin ular hayvon ham emaski, ogʻilxonaga haydab kiritilsa^[18].
	— Vladimir Korolenko

	Odamlarga odamlarning yoqimlirogʻi odamlardan behojat boʻlgani va ulardan hech narsa soʻramaydiganidir. Odamlarga odamlarning yoqmaydigani ularga muhtoj boʻlganidir. Alloh uchun odamlarning suyumlirogʻi Allohga muhtoj boʻlgani va Undan soʻragani, Allohga odamlarning yomonrogʻi Undan behojat boʻlgani va hech narsa soʻramaganidir^[19].
	— Fuzayl ibn Iyoz

	Odamlarga zarari ham, foydasi ham tegmaydigan kishidan faqirroq odam yoʻq^[20].
	— Qobus

	Odamlar hech qachon mislsiz yaxshi yoki haddan tashqari yomon boʻlmaydilar^[1].
	— Fransua de Laroshfuko

	Odamlar hozir qanday boʻlsa, shunday tugʻilmagan, ular shakllangan^[2].
	— Klod Adrian Gelvesiy

	Odamlarni davlating yetarli va ishing yurishib turganda emas, balki kambagʻallik va nochorlik paytingda sina, shunda ularning yaxshi yoki yomon ekanini bilasan.
	— Otalar soʻzi^[15]

	Odamlarning oliyjanobi oʻziga nisbatan odamlarda muhabbat uygʻonishiga urinuvchi, odamlarning baxili esa oʻziga nisbatan doʻstlarida nafrat tugʻdiruvchi kishidir.
	— „Maxzan al-ulum“ asaridan^[21]

	Odamiyga yomon ayb shuki, oʻziga ziyon yetkazadigan narsaga erishganiga shod boʻlgay^[22].
	— Hakim at-Termiziy

	Odamga buyuklar oldida taʼzim qilishgina emas, balki ulardan oʻzib ketishga intilish ham xosdir^[8].
	— Vera Muxina

	Olim, shoir, jangchi-yu, qonunshunos va hokazo boʻlish yaxshi lekin shular barobarida inson boʻlmaslik yomon^[8].
	— Vissarion Belinskiy

S

	Sizga uzatilgan hamma qoʻlni tutavermang, chunki inson niqobidagi necha shaytonlar bordir^[23].
	— Jaloliddin Rumiy

T

	Tarix davomida hamma vaqt va hamma joyda insonni xalq yaratgan^[12].
	— Maksim Gorkiy

Y

	Yaxshi odam boʻlish uchun ibodat qilishning oʻzi kifoya emas, balki yaxshi qalbli, yomonlarni yomon koʻruvchi boʻlish kerak^[24].
	— Abdulloh ibn Masʼud

	Yerdagi jamiki goʻzal narsalar — oftobdan va barcha yaxshi narsalar — insondan^[25].
	— Mixail Prishvin

Oʻ

	Oʻqishni bilsangiz, har bir inson bir kitobdir^[26].
	— Ali ibn Abu Tolib

	Oʻzgalar gʻamini chekmasa odam, Anga noloyiqdir inson, degan nom^[27].
	— Saʼdiy Sheroziy

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 Voronsov 1989, s. 37.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Voronsov 1989, s. 35.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Voronsov 1989, s. 36.
↑ Voronsov 1989, s. 38.
↑ Voronsov 1989, ss. 36–37.
↑ Voronsov 1989, s. 20.
↑ Tursun 2006, s. 108.
↑ ^8,0 ^8,1 ^8,2 ^8,3 ^8,4 ^8,5 ^8,6 ^8,7 ^8,8 Voronsov 1989, s. 34.
↑ ^9,0 ^9,1 Voronsov 1989, s. 33.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 104.
↑ ^11,0 ^11,1 Voronsov 1989, s. 29.
↑ ^12,0 ^12,1 Voronsov 1989, s. 30.
↑ Voronsov 1989, s. 41.
↑ Voronsov 1989, s. 28.
↑ ^15,0 ^15,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 108.
↑ Tursun 2006, s. 138.
↑ Tursun 2006, s. 124.
↑ Voronsov 1989, s. 40.
↑ Tursun 2006, s. 33.
↑ Tursun 2006, s. 132.
↑ Hamidjon Xomidiy; Mahmud Hasaniy. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997-yil — 251-bet.
↑ Tursun 2006, s. 133.
↑ Tursun 2006, s. 139.
↑ Tursun 2006, s. 131.
↑ Voronsov 1989, ss. 33–34.
↑ Tursun 2006, s. 59.
↑ Tursun 2006, s. 127.

Adabiyotlar

Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5.
Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.
Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani, Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.

[FOOTNOTEVoronsov198937-1] 1,0 ^1,1 Voronsov 1989, s. 37.

[FOOTNOTEVoronsov198935-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 Voronsov 1989, s. 35.

[FOOTNOTEVoronsov198936-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Voronsov 1989, s. 36.

[FOOTNOTEVoronsov198938-4] Voronsov 1989, s. 38.

[FOOTNOTEVoronsov198936–37-5] Voronsov 1989, ss. 36–37.

[FOOTNOTEVoronsov198920-6] Voronsov 1989, s. 20.

[FOOTNOTETursun2006108-7] Tursun 2006, s. 108.

[FOOTNOTEVoronsov198934-8] 8,0 ^8,1 ^8,2 ^8,3 ^8,4 ^8,5 ^8,6 ^8,7 ^8,8 Voronsov 1989, s. 34.

[FOOTNOTEVoronsov198933-9] 9,0 ^9,1 Voronsov 1989, s. 33.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997104-10] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 104.

[FOOTNOTEVoronsov198929-11] 11,0 ^11,1 Voronsov 1989, s. 29.

[FOOTNOTEVoronsov198930-12] 12,0 ^12,1 Voronsov 1989, s. 30.

[FOOTNOTEVoronsov198941-13] Voronsov 1989, s. 41.

[FOOTNOTEVoronsov198928-14] Voronsov 1989, s. 28.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997108-15] 15,0 ^15,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 108.

[FOOTNOTETursun2006138-16] Tursun 2006, s. 138.

[FOOTNOTETursun2006124-17] Tursun 2006, s. 124.

[FOOTNOTEVoronsov198940-18] Voronsov 1989, s. 40.

[FOOTNOTETursun200633-19] Tursun 2006, s. 33.

[FOOTNOTETursun2006132-20] Tursun 2006, s. 132.

[21] Hamidjon Xomidiy; Mahmud Hasaniy. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997-yil — 251-bet.

[FOOTNOTETursun2006133-22] Tursun 2006, s. 133.

[FOOTNOTETursun2006139-23] Tursun 2006, s. 139.

[FOOTNOTETursun2006131-24] Tursun 2006, s. 131.

[FOOTNOTEVoronsov198933–34-25] Voronsov 1989, ss. 33–34.

[FOOTNOTETursun200659-26] Tursun 2006, s. 59.

[FOOTNOTETursun2006127-27] Tursun 2006, s. 127.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]