Axloq
| Axloq | |
|---|---|
| Qardosh loyihalar | |
Axloq – kishilarning bir-birlariga, oilaga, jamiyatga boʻlgan munosabatlarida namoyon boʻladigan xatti-harakatlari, xulq-atvorlari, odoblari majmui. Huquqdan farqli ravishda axloq talablarini bajarish-bajarmaslik maʼnaviy taʼsir koʻrsatish shakllari (jamoatchilik tomonidan baho berish, qilingan ishni maʼqullash yoki qoralash) bilan belgilanadi. Axloqni etika fani oʻrganadi.
A
[tahrirlash]Avvalo yaxshi axloqni, keyin donishmandlikni oʻrgan, chunki axloqli boʻlmay turib, donishmand boʻlish amri mahol[2].
Axloq kishilik jamiyatining yuksalishi uchun xizmat qiladi[3].
Axloqli kishi hatto oʻz hayotidan ayrilgan taqdirida ham doʻstlari va vatani uchun koʻp ishlar qiladi[2].
Axloq nima? U nimadan iborat boʻlmogʻi kerak? Kishining qadr-qimmati va uning yuksak mavqeiga qatʼiy, chuqur eʼtiqod, unga qizgʻin, soʻnmas ishonchdir. Shu eʼtiqod, shu ishonch jamiki bashariyat ezguligining, barcha amaliy ishlarning qaynar bulogʻidir[3].
Axloq odamlar aro mavjud boʻlgan munosabatlar va shu munosabatlardan kelib chiqadigan masʼuliyatlar haqidagi fandir[3].
Axloq uzundan-uzun gap, nasihatgoʻylikdan koʻra ixchamgina hikmatli soʻzlarda yaxshi ifodalanadi[5].
B
[tahrirlash]Bizning jamiyat uchun axloqiy normalarning oddiy roʻyxati emas, balki mukammal, amalga oshirib boʻladigan bus-butun axloqiy sistema qatʼiyan zarurki, bu sistemada bir tomondan gʻoyat jiddiy falsafiy xulosalar va ikkinchi tomondan esa ijtimoiy-axloqiy anʼanalar sistemasi oʻz ifodasini topgan boʻlishi kerak[7].
E
[tahrirlash]H
[tahrirlash]I
[tahrirlash]Idroklilik va axloqiylik hamisha bir-biriga muvofiq keladi[1].
Insonning axloqiy tabiati uning jismoniy tabiatidan shu bilan ajralib turadiki, unda hech qanday absolyutlik yoʻq: yurish-turish biron-bir hodisa tufayli yuzaga chiqadigan xarakterlar yoki gʻoyalar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqador boʻladi[7].
Inson soʻzi bilan taniladi, axloqi bilan maqtaladi.
Kitob odob-axloqning koni, bilimning esa bulogʻidir.
M
[tahrirlash]N
[tahrirlash]Nimaki goʻzal ekan — u axloqiydir[1].
O
[tahrirlash]Odamlarga inson tabiati, tajribasi, idrokiga asoslangan insoniy axloq kerak[7].
Y
[tahrirlash]Yuksak axloqiylik — bu kollektiv foydasi uchun oʻz shaxsiyatini qurbon qilishdir[2].
Oʻ
[tahrirlash]Oʻrinli, axloqli va adolatli yashamay turib, yaxshi umr kechirib boʻlmaydi va aksincha, yaxshi umr kechirmy turib, oʻrinli, axloqli va adolatli yashab boʻlmaydi[1].
Sh
[tahrirlash]Shaxsiy axloq hamisha ijtimoiy axloqqa boʻysunadi[7].
Manbalar
[tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Voronsov 1989, s. 29.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Voronsov 1989, s. 28.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Voronsov 1989, s. 26.
- ↑ Tursun 2006, s. 27.
- ↑ Voronsov 1989, s. 9.
- ↑ Tursun 2006, s. 127.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Voronsov 1989, s. 27.
- ↑ Tursun 2006, s. 54.
- ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 116.
- ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 19.
- ↑ Tursun 2006, s. 122.
- ↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 192.
Adabiyotlar
[tahrirlash]- Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni (
PDF), Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5. - Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.
- Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani ( PDF), Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.
