Yaxshilik

Yaxshilik
	;
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari Vikiombordagi tasvirlar Wikinewsdagi yangiliklar

Yaxshilik, ezgulik – 1) yaxshi xislat, xulq-atvor kabilarga egalik; 2) ixtiyoriy ravishda biror kishining manfaatini koʻzlab ish tutish, biror manfaat yetkazish; mehribonlik; xayrli ish, ezgulik.

A

	Agar yaxshilikning sababi boʻlsa, u yaxshilik boʻlmaydi; yaxshilikning natijasida mukofot berilsa, bu ham yaxshilik emas. Demak, ezgulik sabab va oqibatlar zanjiridan tashqarida yashaydi^[1]. [„Anna Karenina“ asaridan]
	— Lev Tolstoy

	Alloh banda yaxshiligiga muhtoj emas, ammo bir yomonlik seni yaxshilikka eltsa ajab emas^[2].
	— Ali ibn Abu Tolib

B

	Begʻam boʻlmang, gʻaflatda qolmang! Hali navqiron, kuchli, tetik ekansiz, yaxshilik qilishdan tolmang^[3].
	— Anton Chexov

	Biror-bir kimsaga yaxshilik qilsang, shu bilki, sening saxovatingdan u behad shod boʻlgani kabi, senga ham shunchalik zavq nasib etadi^[4].
	— Qobus

	Biror kimsaga katta yaxshilik qilgan boʻlsang, uni kichik deb bil, birov senga yaxshilik qilgan boʻlsa, uni katta deb bil!
	— Otalar soʻzi^[5]

	Birovga qilingan yaxshilik kishini shunisi bilan rom etadiki, u shafaqqa oʻxshab oxiri oʻchib ketmaydi, qaytaga yanada yorqinlashib oʻzimizga qaytib keladi^[4].
	— Viktor Gyugo

	Birovga yaxshilik qilgan boʻlsang, yaxshiligingni aytib, uni kamsitma, birovga ichirgan va yedirganingni minnat qilib, zaharga aylantirma!^[5]
	— Yusuf Xos Hojib

	Birovga yaxshilik qilgan kishi oʻziga yaxshilik qilgan boʻladi, yaxshilikdan yaxshilik kutib emas, yaxshilik uchun yaxshilik qilish kerak, chunki bundan odam bitmas-tuganmas huzur oladi^[3].
	— Seneka

	Biz – insonlar xuddi yaxshilikka undamaslik va yomonlikdan qaytarmaslik toʻgʻrisida bir-birimiz bilan kelishib olganga oʻxshaymiz. Bu ketishda boshimizga qanday azoblar tushajagini koshki bilsaydik^[6].
	— Molik ibn Dinor

	Boshqalarga ziyon istama, oʻzing ham ziyon koʻrma, Faqat yaxshilik qil, havas va orzuni bilgin^[7].
	— Yusuf Xos Hojib

	Bu sham boshqa bir shamni yoqishi bilan nuridan hech narsa kamaymaydi^[8].
	— Saʼdiy Sheroziy

E

	Evaziga narsa kutib qilingan yaxshilik — yaxshilik hisoblanmaydi, balki u oddiy oldi-berdidan iborat, xolos^[9].
	— Abdibek Sheroziy

	Eng yaxshi kishining ikki qoʻli ham toʻgʻri boʻladi, u bir qoʻli bilangina emas, ikki qoʻli bilan yaxshilik qiladi^[10].
	— Abu Yazid Bastomiy

	Ezgulik — hech eskirmaydigan birdan-bir libosdir^[3].
	— Henri Devid Toro

	Ezgulik — ilm emas, u faoliyatdir^[11].
	— Romen Rollan

	Ezgulik insonning maʼnaviy olamidagi quyoshdir^[12].
	— Viktor Gyugo

	Ezgulikni nafrat yoki, ayniqsa, adovat bilan yuzaga chiqarib boʻlmaydi. U faqat muhabbatdan tugʻiladi^[3].
	— Jon Reskin

	Ezgulik — shunday bir lisonki, u orqali soqovlar tilga kirib, karlar eshitishi mumkin^[3].
	— Kristian Bouvi

	Eng nozik nihollar ham toshday qattir yerni, qoyalarning toshini yorib oʻsib chiqadi. Yaxshilik ham xuddi shunday. Hech qanday tigʻ, hech qanday gurzi, hech qanday qurol inson saxovatining qudratiga teng kela olmaydi!^[3]
	— Henri Devid Toro

H

Hakimlar aytmishlar: „Yaxshilikni asosi uch narsada: birinchi, barchaga nisbatan riyosiz kamtarlikda, ikkinchi, minnatsiz saxovatda, uchinchi, haq talab qilinmaydigan xizmatda. Odamlar toʻrt narsani qidirmaslikka ilojsizdirlar: birinchi, yaxshilik va yomonlikni ajratishga yordam beradigan ilmni, ikkinchi, tirikchilik oʻtkazishga kerak boʻladigan asbob-anjomlarni, uchinchi, kayfiyatni yaxshi tutadigan vositalarni, toʻrtinchi, odamlar bilan murosani^[7].

— Abulbarakot Qodiriy

	Har qanday narsada isrofgarchilik bor, ammo yaxshilik qilishda boʻlmaydi^[13].
	— Otalar soʻzi

	Har na yaxshilik qilsang, qilki yurt uchun, Oʻzingdan orttir-u oʻzgaga bermak uchun^[14].
	— Haydar Xorazmiy

	Hayotimizning abadiy va oliy maqsadi — ezgulikdir. Yaxshilikni biz qanday tushunmaylik, hayotimizning oʻzi yaxshilikka intilishdan boshqa narsa emas^[12].
	— Lev Tolstoy

I

	Inson ezgulikni va ulugʻlikni orzu qilishi kerak^[15].
	— Aleksandr Gumboldt

	Inson tani uchun sihat-salomatlik qanchalik zarur boʻlsa, qalb uchun ezgulik ham shunchalik muhim: ezguliging boʻlsa, u har ishda muvaffaqiyat keltirsa, uni sezmaysan ham^[12].
	— Lev Tolstoy

	Inson yaxshilikning qulidir.
	— Otalar soʻzi^[16]

K

	Kimdir qilgan yaxshilik bizni uning oldida qarzdor qilib qoʻyadi^[3].
	— Jan-Jak Russo

	Kim chinakam qalb egasi boʻlmasa, u ezgulik qilishga qodir emas: faqat xushfeʼl boʻla olishi mumkin^[3].
	— Nikola Shamfor

	Kishi yaxshilik qilishga qodir ekan, qadr bilmaslar bilan toʻqnashish unga xavf solmaydi^[3].
	— Fransua de Laroshfuko

	Koʻrsatma boʻyicha qilingan yaxshilik — yaxshilik emas^[11].
	— Ivan Turgenev

M

	Men ezgulikdan boshqa biror afzallikni bilmayman^[3].
	— Lyudvig van Betxoven

	Mol-dunyo tugaydi, ammo yaxshi ishlar abadiy qoladi^[17].
	— Otalar soʻzi

O

	Odamlarning yaxshirogʻi oʻz qalbida yaxshilikka yoʻl ochgani va yomonlikni hamda ochkoʻzlikni haydab chiqarganidir^[18].
	— Muhammad Zehniy

P

	Payti kelgan qattiqqoʻl boʻlishga qurbi yetadigan odamgina ezguligi uchun maqtovga sazovardir: aks holda, irodaning boʻshligi yoki faolsizligidan kelib chiqadigan muloyimlik ham ezgulik boʻlib tuyulishi mumkin^[4].
	— Fransua de Laroshfuko

Q

	Qadimda ezgu ishlarni koʻp qilishardi, lekin gapirishmasdi. Keyin ham qiladigan, ham gapiradiganlar keldi. Endi esa faqat gapirishmoqda^[19].
	— Umar ibn Horis

	Qandaydir manfaat koʻzlab qilingan yaxshilik yaxshi amal hisoblanmaydi^[20].
	— Ali ibn Abu Tolib

Y

	Yaxshiligi koʻp odamning doʻstlari serob boʻladi^[16].
	— Otalar soʻzi

	Yaxshiligi yoʻq odam yolgʻizlikda jon beradi^[21].
	— Otalar soʻzi

	Yaxshilik haqida oʻylashlik oʻsha yaxshilikka amal qilishga undaydi. Yomonlikka nadomat esa, oʻsha yomonlikni tark etishga chorlaydi^[19].
	— Abdulloh ibn Abbos

	Yaxshilik — koʻp boʻlsa ham zarar keltirmaydigan fazilatdir^[3].
	— Jon Golsuorsi

	Yaxshilikni bilmasang, bor-u, yaxshilarga qoʻshul^[22].
	— Alisher Navoiy

	Yaxshilikni koʻp qilgan kishining pushaymonligi kam boʻladi^[23].
	— Otalar soʻzi

	Yaxshilik qilgan chogʻingda koʻksing qandaydir togʻdek koʻtarilib, qonuniy gʻurulanasan, sof vijdonli odamdagina shunday boʻladi^[4].
	— Mishel de Monten

	Yaxshilik qilish har qanday yuksaklik sari tashlangan qadamdir; ezgulik qilmasang, bir kunmas-bir kun tubanlik seni oʻz qaʼriga tortadi, yaxshilik oʻrniga yomonlik qilasan^[4].
	— Jon Reskin

	Yaxshilik qilmishdir kim senga bir bor, Yodingdan chiqarma sen uni zinhor^[22].
	— Nosir Xisrav

	Yaxshilik va ezgulik yomonlikdan qochgani yangligʻ yomonlik ham yaxshilikdan qochib ketadi^[24].
	— Majididdin Xavofiy

	Yaxshilik va kamtarlik — shu ikki fazilatdan kishi hech qachon charchamasligi kerak^[3].
	— Robert Louis Stevenson

	Yaxshilik yomonlikni kuydiruvchi olov^[5].
	— Otalar soʻzi

	Yaxshilik yoʻlida chekilgan mehnat yerda qolmaydi^[25].
	— Otalar soʻzi

	Yaxshilik chirimaydi va yomonlik unutilmaydi^[26].
	— Abu ad-Dardo

	Yaxshining soʻngagi tuproqda chirisa ham, nomi qoladi^[27].
	— Mahmud Qoshgʻariy

	Yaxshi odam oʻzini ham ranjitmaydi, oʻzgani ham xafa qilmaydi^[25].
	— Otalar soʻzi

	Yomon ham oʻtar, yaxshi ham – yaxshi bil, Seni yaxshi nom birla yod etsin el^[9].
	— Saʼdiy Sheroziy

	Yomon, noraso eʼtiqod bilan qilingan ezgu ish sarob va kul kabi hech qanaqa foyda bermaydi^[10].
	— Abulqosim az-Zamaxshariy

	Yovuzlikdan ezgulikni ajratadigan kishi emas, balki ikki yovuzlikning yengilrogʻini farqlay biladigan kishigina aqllidir^[28].
	— Al-Xoriziy

Oʻ

	Oʻzgalarga ozor berishdan saqlanish yaxshilik alomatlaridandir^[29].
	— Ali ibn Abu Tolib

	Oʻzingga yaxshilik qilinishini istasang, yaxshilik qil, hech kimga ozor berma, yaxshilikni ulugʻ ish deb bil^[14].
	— Sayyid Ahmad Hamadoniy

	Oʻz qoʻling bilan ado eta olmagan yaxshilikni boshqaning qoʻli bilan hech qachon qilolmaysan^[30].
	— Vahb ibn Munabbah

Manbalar

↑ „Lev Tolstoyning „Anna Karenina“ romanidan iqtiboslar“. jadid.uz (4-fevral 2025-yil). Qaraldi: 2025-yil 13-fevral.
↑ Tursun 2006, s. 129.
↑ ^3,00 ^3,01 ^3,02 ^3,03 ^3,04 ^3,05 ^3,06 ^3,07 ^3,08 ^3,09 ^3,10 ^3,11 Voronsov 1989, s. 42.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 Voronsov 1989, s. 43.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 107.
↑ Tursun 2006, ss. 122–123.
↑ ^7,0 ^7,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 104.
↑ Tursun 2006, s. 126.
↑ ^9,0 ^9,1 Tursun 2006, s. 132.
↑ ^10,0 ^10,1 Tursun 2006, s. 131.
↑ ^11,0 ^11,1 Voronsov 1989, s. 44.
↑ ^12,0 ^12,1 ^12,2 Voronsov 1989, s. 41.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 206.
↑ ^14,0 ^14,1 Tursun 2006, s. 130.
↑ Voronsov 1989, s. 34.
↑ ^16,0 ^16,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 108.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 200.
↑ Tursun 2006, s. 123.
↑ ^19,0 ^19,1 Tursun 2006, s. 128.
↑ Tursun 2006, s. 140.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 106.
↑ ^22,0 ^22,1 Tursun 2006, s. 133.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 209.
↑ Tursun 2006, s. 124.
↑ ^25,0 ^25,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 105.
↑ Tursun 2006, s. 137.
↑ Tursun 2006, s. 127.
↑ Tursun 2006, s. 66.
↑ Tursun 2006, s. 134.
↑ Tursun 2006, s. 139.

Adabiyotlar

Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni. Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5.
Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.
Voronsov, Vladimir. Tafakkur gulshani, Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi, Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1989 — 464-bet. ISBN 5-635-00915-X.

Havolalar

Falsafa

Borliq — Voqelik

Hayot — Oʻlim — Boqiylik

Yaxshilik — Yomonlik

Jon — Oʻzlik

Bilish — Fakt — Nazariya — Aksioma — Gipoteza

[1] „Lev Tolstoyning „Anna Karenina“ romanidan iqtiboslar“. jadid.uz (4-fevral 2025-yil). Qaraldi: 2025-yil 13-fevral.

[FOOTNOTETursun2006129-2] Tursun 2006, s. 129.

[FOOTNOTEVoronsov198942-3] 3,00 ^3,01 ^3,02 ^3,03 ^3,04 ^3,05 ^3,06 ^3,07 ^3,08 ^3,09 ^3,10 ^3,11 Voronsov 1989, s. 42.

[FOOTNOTEVoronsov198943-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 Voronsov 1989, s. 43.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997107-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 107.

[FOOTNOTETursun2006122–123-6] Tursun 2006, ss. 122–123.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997104-7] 7,0 ^7,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 104.

[FOOTNOTETursun2006126-8] Tursun 2006, s. 126.

[FOOTNOTETursun2006132-9] 9,0 ^9,1 Tursun 2006, s. 132.

[FOOTNOTETursun2006131-10] 10,0 ^10,1 Tursun 2006, s. 131.

[FOOTNOTEVoronsov198944-11] 11,0 ^11,1 Voronsov 1989, s. 44.

[FOOTNOTEVoronsov198941-12] 12,0 ^12,1 ^12,2 Voronsov 1989, s. 41.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997206-13] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 206.

[FOOTNOTETursun2006130-14] 14,0 ^14,1 Tursun 2006, s. 130.

[FOOTNOTEVoronsov198934-15] Voronsov 1989, s. 34.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997108-16] 16,0 ^16,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 108.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997200-17] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 200.

[FOOTNOTETursun2006123-18] Tursun 2006, s. 123.

[FOOTNOTETursun2006128-19] 19,0 ^19,1 Tursun 2006, s. 128.

[FOOTNOTETursun2006140-20] Tursun 2006, s. 140.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997106-21] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 106.

[FOOTNOTETursun2006133-22] 22,0 ^22,1 Tursun 2006, s. 133.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997209-23] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 209.

[FOOTNOTETursun2006124-24] Tursun 2006, s. 124.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997105-25] 25,0 ^25,1 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 105.

[FOOTNOTETursun2006137-26] Tursun 2006, s. 137.

[FOOTNOTETursun2006127-27] Tursun 2006, s. 127.

[FOOTNOTETursun200666-28] Tursun 2006, s. 66.

[FOOTNOTETursun2006134-29] Tursun 2006, s. 134.

[FOOTNOTETursun2006139-30] Tursun 2006, s. 139.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]